Osmanlı dönemine uzanan Tokat yazmacılığı, İzmir'de üç kadın sanatçının elinde yeniden hayat buldu. 60 eserden oluşan sergi, hem kültürel mirası yaşatmayı hem de kadın emeğini görünür kılmayı amaçlıyor.
Tokat Yazmacılığı İzmir’de Yeniden Canlanıyor
Osmanlı döneminin köklü el sanatlarından biri olarak bilinen Tokat yazmacılığı, İzmir’de üç kadın sanatçı tarafından yeniden yorumlanarak gün yüzüne çıkarıldı. Geleneksel Tokat baskı tekniğini çağdaş bir bakış açısıyla bir araya getiren sergi, sanatseverlere unutulmaya yüz tutmuş bir kültürün kapılarını tekrar aralıyor.
Yazma Ustasının Yolculuğu Tokat’ta Başladı
Serginin öncülüğünü üstlenen isim, emekli bankacı ve Tokat baskısı ustası Emel Ardahanlı. İzmir doğumlu Ardahanlı, 50 yıl önce Tokat’a gelin gitmesiyle tanıştığı Atıf Arpacıoğlu’ndan yazmacılık sanatını öğrendi. Yaklaşık 30 yıllık ustalığı bulunan Ardahanlı, yedi kuşaktır sürdürülen bu sanatın Yazmacıoğlu ailesinin dördüncü kuşak temsilcisi olduğunu ifade ediyor.
Ardahanlı, geleneksel kalıp oyma, doğal boyama ve el baskısı tekniklerini İzmir’de yeniden uygulamaya koyarak, kaybolmaya yüz tutan bir kültürü yaşatma misyonu üstlendi.
Osmanlı’dan Günümüze Uzanan Kültürel Miras
Tokat yazmacılığının tarihi 600–700 yıl öncesine dayanıyor. Osmanlı döneminde gelişim gösteren el baskısı tekniği, Tokat’ta idari düzenlemeler ve güçlü zanaatkâr kültürü sayesinde kent kimliğinin ayrılmaz bir parçası hâline geldi. Bugün bile Türkiye’de yazmacılık denildiğinde akla ilk gelen şehir Tokat olarak biliniyor.
İzmir'in de geçmişte hatırı sayılır bir baskı kültürüne sahip olduğu, Basmane semtinin adının dahi basma atölyelerinden geldiği hatırlatılıyor. Ancak sanayileşme ve tekstil sektöründeki değişimlerle birlikte bu kültür kentin hafızasında silikleşmiş durumda.
Üç Kadının Ortak Emeği
İzmir'de bu geleneği sürdüren ekip, Emel Ardahanlı ile nakış eğitmenleri Esen Hanım ve Figen Hanım’dan oluşuyor. Ardahanlı kalıpları hazırlayıp baskıları oluştururken, ekip arkadaşları motifleri işleyip her eseri nakışla tamamlıyor. Üç kadın sanatçı, yalnızca üretmekle kalmıyor; Tokat yazmacılığını gelecek kuşaklara aktarmayı da görev ediniyor.
60 Eserlik Sergi Büyük İlgi Görüyor
Yaklaşık 60 eserin yer aldığı sergide, Tokat baskısının geleneksel motifleri, çağdaş tasarımlarla buluşuyor. Serginin en dikkat çeken bölümlerinden biri ise İzmir’in eski fotoğraflarının Tokat baskısı ve nakış teknikleriyle yeniden işlendiği özel fotoğraf projesi.
Atölyelerle Uygulamalı Deneyim
Sergi kapsamında, el oyma kalıplarla gerçekleştirilen kısa atölye çalışmalarının da düzenlendiği belirtiliyor. Bu sayede ziyaretçiler, yalnızca sergiyi görmekle kalmıyor, yazmacılık kültürünü birebir deneyimleme fırsatı da buluyor.
15 Aralık’a Kadar Açık
İzmir Karataş’taki Cumhuriyet Eğitim Müzesi'nde açılan sergi, 15 Aralık’a kadar ziyaretçilerini ağırlamaya devam edecek. Hem kültürel mirası yaşatma hem de kadın emeğini görünür kılma hedefiyle hazırlanan çalışma, Tokat yazmacılığının yeni bir şehirde yeniden filizlenmesine öncülük ediyor.