Ahilik, Anadolu’da yüzyıllar boyunca esnaf ve sanatkârın dürüstlük, güven ve kardeşlik ilkeleriyle yoğrulduğu bir gelenektir. Ahilik yalnızca meslek erbaplığını değil, aynı zamanda ahlâkı, paylaşmayı ve hakkaniyeti de esas alır. Bugün Ahilik Haftası’nı kutlarken, bu değerlerin ne kadarını yaşatabildiğimizi sorgulamak gerekiyor.
“Yandı” Diyen Usta
Geçtiğimiz günlerde başımdan geçen küçük bir olay aslında büyük bir gerçeği hatırlattı. Evdeki elektrik süpürgesi çekiş gücünü kaybedince tamirciye götürdüm. Usta, motorun yandığını söyleyip yapılmasının mümkün olmadığını, 1600 liraya yeni bir motor takacağını anlattı. Ancak anlattıkları bana pek ikna edici gelmedi. İşin garibi, hiçbir işlem yapmadan 200 lira talep etti. Daha sonra aynı süpürgeyi başka bir ustaya götürdüm. Sağ olsun, yine 200 liraya tamir etti ve cihaz bugün sorunsuz çalışıyor.
İşte bu iki tablo arasında, esnaf anlayışındaki farkı görmek mümkün. Bir yanda işi bilerek ve severek yapan, hakkını veren, müşterisini kazıklamayı değil kazanmayı düşünen usta; diğer yanda ise “nasıl olsa anlamaz” düşüncesiyle günü kurtarmaya çalışan, güveni tüketen anlayış…
Nerede O Eski Esnaflar?
Sokakta, pazarda ya da kahvede en çok duyduğumuz sözlerden biri “nerede o eski esnaflar”dır. Haklılık payı yok değil. Ama burada adaleti elden bırakmamak gerek. Bugün hâlâ işini hakkıyla yapan, müşterisinin güvenini her şeyin üzerinde tutan esnaflarımız var. Onların emeğini yok saymak büyük haksızlık olur.
Ama üzülerek söylemek gerekir ki; “zam gelmeden zam yapan, rüzgâr esse fiyat artırmayı düşünen, müşterinin çaresizliğini fırsata çevirmeyi marifet bilen” anlayış da azımsanacak kadar değil. İşte tam da bu noktada Ahilik kültürüne, onun öğrettiği ahlâk anlayışına ihtiyacımız var.
Kutlama, Aynı Zamanda Sorgulama Zamanı
Ahilik Haftası elbette kutlu olsun. Ama bu kutlamanın anlamı yalnızca törenler, konuşmalar ya da pankartlarla sınırlı kalmamalı. Asıl kutlama, işini dürüstçe yapan, helâl kazancı önceleyen, müşterisini velinimet bilen esnafımıza olmalı. Bunun yanında, mesleğini sadece “para kazanma aracı” gören, her fırsatı kendi lehine çevirmeye çalışanlara da bir ayna tutmanın tam zamanıdır.