Tokat’ta son günlerde yaşanan yoğun yağışlar ve Almus Barajı’ndaki su seviyesinin yükselmesi, gözleri yeniden Yeşilırmak üzerindeki dev yapıya çevirdi. Özellikle “baraj taşacak mı?” sorusunun gündeme gelmesiyle birlikte vatandaşlar, Almus Barajı’nın ne zaman yapıldığını, kaç metreküp su tuttuğunu ve ne kadar enerji ürettiğini araştırmaya başladı.
Almus Barajı’nın hikâyesi 1951 taşkınıyla başladı
Almus Barajı’nın inşa sürecinin temelinde, Tokat’ta 1951 yılında yaşanan büyük Yeşilırmak taşkını yer alıyor. O dönem taşan Yeşilırmak nedeniyle şehir sular altında kalırken, bölgede ciddi hasar meydana geldi. Afetin ardından hazırlanan teknik raporda, benzer felaketlerin önüne geçebilmek için Yeşilırmak üzerine bir baraj yapılması gerektiği vurgulandı.
Söz konusu raporu hazırlayan mühendis, 1955 yılında Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü görevine atanınca Almus’ta baraj yapılması için talimat verdi. Bunun üzerine proje çalışmaları hız kazanırken, 1959 yılında inşaat süreci başladı.
1960 darbesi nedeniyle çalışmalar bir süre durma noktasına gelse de proje tamamen rafa kaldırılmadı. 1964 yılında yeniden hız verilen çalışmaların ardından Almus Barajı 1966 yılında tamamlandı.
İlginç bir tesadüf ise açılışta yaşandı. Barajın yapılması yönünde ilk raporu hazırlayan ve projeyi başlatan mühendis, yıllar sonra Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı olan Süleyman Demirel’di. Demirel, tamamlanan Almus Barajı’nın açılışını da gerçekleştiren isim oldu.
1966 yılında açıldı
Almus Barajı, 1966 yılında dönemin Başbakanı Süleyman Demirel tarafından hizmete açılmıştır.
Yapım Süreci: 1957 yılında temeli atılan barajın inşasına 1959'da başlanmış ve 1964 yılında hızlandırılarak 1966'da tamamlanmıştır. 78 metre gövde yüksekliğine sahip olan baraj, Devlet Su İşleri tarafından işletilmektedi
Devasa gövdesiyle dikkat çekiyor
Toprak dolgu gövde tipine sahip Almus Barajı’nın gövde hacmi 3 milyon 405 bin metreküp olarak açıklanıyor. Barajın akarsu yatağından yüksekliği ise 78 metreyi buluyor.
Normal su kotunda göl hacmi yaklaşık 950 milyon metreküp seviyesine ulaşıyor. Baraj gölünün yüzey alanı ise 31,30 kilometrekare büyüklüğünde bulunuyor. Bu özelliğiyle Almus Baraj Gölü, Tokat’ın en büyük su rezervlerinden biri olarak gösteriliyor.
Tokat tarımının can damarı oldu
Almus Barajı yalnızca enerji üretimi için değil, tarımsal sulama açısından da büyük önem taşıyor. Baraj sayesinde yaklaşık 21 bin 350 hektarlık tarım arazisine sulama hizmeti veriliyor.
Bölgede özellikle şeker pancarı, ayçiçeği, buğday, mısır ve çeşitli sebze üretiminde barajdan sağlanan sulama desteği kritik rol oynuyor.
Yılda yaklaşık 100 GWh elektrik üretiyor
Baraj bünyesindeki hidroelektrik santralinin kurulu gücü 27 megavat seviyesinde bulunuyor. Tesiste yılda yaklaşık 99 ila 100 GWh seviyesinde elektrik üretimi gerçekleştiriliyor.
Ortalama yıllık üretimin yaklaşık 85 milyon kilovatsaat olduğu belirtilirken, bu miktarın on binlerce konutun elektrik ihtiyacını karşılayabilecek seviyede olduğu ifade ediliyor.
Almus Barajı ve HES’in bugün özel sektör tarafından işletildiği, tesisin Gülsan Holding’e bağlı Gül Enerji Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret AŞ tarafından faaliyetlerini sürdürdüğü biliniyor.
Günlük bırakılan su miktarı neden değişiyor?
Vatandaşların en çok merak ettiği konulardan biri de barajdan günlük ne kadar su bırakıldığı oldu. Ancak bu miktar sabit olmuyor. Uzmanlara göre bırakılan su miktarı;
Yağış durumu
Baraj doluluk oranı
Tarımsal sulama ihtiyacı
Elektrik üretim planlaması
Taşkın riski
gibi birçok kritere göre değişiklik gösteriyor.
Son günlerde su seviyesindeki yükseliş nedeniyle kontrollü su tahliyelerinin gündeme geldiği belirtilirken, yetkililer tarafından yapılan değerlendirmelerde olası taşkın riskine karşı önlemlerin sürdüğü ifade ediliyor.
33 yıl sonra yeniden gündemde
Barajdaki doluluk oranının kritik seviyelere yaklaşması nedeniyle Almus Barajı, son haftalarda Tokat’ın en çok konuşulan konularından biri haline geldi. Özellikle dolusavak bölgesinde yaşanabilecek taşma ihtimali vatandaşlarda merak oluştururken, uzmanlar kontrollü taşmanın her zaman “afet” anlamına gelmediğine dikkat çekiyor.
Meteorolojik yağış miktarlarının süreci doğrudan etkilediği belirtilirken, bölgede yürütülen teknik takip ve önlemler de aralıksız sürüyor.
Baraj gölünde birçok balık türü yaşıyor
Almus Baraj Gölü yalnızca enerji ve sulama açısından değil, doğal yaşam bakımından da önemli bir alan olarak öne çıkıyor. Baraj gölünde;
Alabalık
Sazan
Yayın balığı
Çay balığı
Kaya balığı gibi türlerin yaşadığı belirtiliyor.
Doğal güzelliğiyle de dikkat çeken Almus Baraj Gölü, Tokat’ın en önemli turizm ve mesire alanlarından biri olarak değerlendiriliyor.