Soframızdaki bir dilim ekmeğe çoğu zaman sıradan bir gıda maddesi olarak bakıyoruz.
Oysa ekmek, yalnızca un, su ve mayadan ibaret değildir.
Her lokmanın ardında görünmeyen büyük bir emek, uzun bir yolculuk ve sayısız fedakârlık vardır.
Bir an için soframızdaki ekmeğin konuştuğunu düşünelim:
"Ben sadece un, su ve maya değilim...
Ben bir çiftçinin sabah namazından sonra tarlaya çıkışıyım.
Ben kuraklıkla mücadeleyim.
Ben alın teriyim.
Ben traktörün mazotuyum.
Ben toprağın bereketiyim.
Beni çöpe atarken sadece bir ekmeği değil;
Bir emeği,
Bir su damlasını,
Bir vatan toprağını da israf ediyorsun.
Bugün dünyanın birçok yerinde milyonlarca insan yeterli gıdaya ulaşamazken, diğer tarafta tonlarca ekmek ve gıda çöpe gitmektedir.
İsraf edilen her ekmek; toprağın, suyun, enerjinin ve insan emeğinin de çöpe gitmesi demektir.
Bir buğday tanesinin ekmeğe dönüşmesi kolay değildir.
Çiftçi toprağı işler, tohum eker, gübre atar, sulama yapar, hastalık ve zararlılarla mücadele eder.
Bazen kuraklıkla, bazen doluyla, bazen donla mücadele eder.
Hasat edilir, fabrikalara taşınır, un olur, fırınlarda pişer ve sonunda soframıza gelir.
Biz ise çoğu zaman düşünmeden yarım ekmeği çöpe atarız.
Oysa çöpe giden her lokma, boşa harcanan binlerce litre suyu da temsil eder.
Çünkü gıda üretiminde kullanılan su kaynakları her geçen yıl azalıyor. İklim değişikliği nedeniyle kuraklık riski büyüyor.
Tarım alanları baskı altında kalıyor. Böylesine kritik bir dönemde gıda israfı sadece ekonomik bir sorun değil, aynı zamanda çevresel ve ahlaki bir mesele haline geliyor.
İşin bir başka boyutu da toplumsal vicdandır. Çünkü israf, ihtiyaç sahibinin hakkını görmezden gelmektir.
Yine,
Yüce kitabımız Kur'an-ı Kerim'de yer alan *"Yiyin, için fakat israf etmeyin; çünkü Allah israf edenleri sevmez
(A'râf Suresi Ayet 31)
Ayette verilen mesaj, insanın yeme içme konusunda ölçülü olması gerektiğini vurgular.
Yüce Allah, insanlara nimetlerinden faydalanmalarına izin verir; ancak bu faydalanma israf ve aşırılığa dönüşmemelidir.
Burada “yiyin, için” ifadesi helal ve temiz rızıklardan faydalanmayı ifade ederken, “israf etmeyin” uyarısı her türlü gereksiz tüketimi, lüks ve gösterişe kaçmayı, nimeti boşa harcamayı yasaklar.
Soframızda artan bir dilim ekmek, bir başkası için günün tek öğünü olabilir.
Ne yazık ki gıda israfı sadece evlerde gerçekleşmiyor.
Restoranlarda, otellerde, düğünlerde, marketlerde ve toplu tüketim yerlerinde de ciddi miktarda gıda çöpe gidiyor.
Oysa doğru planlama, bilinçli tüketim ve küçük alışkanlık değişiklikleriyle bu kayıpların önemli bir kısmı önlenebilir.
İhtiyacımız kadar almak, ekmeği uygun koşullarda saklamak, artan yemekleri değerlendirmek ve çocuklarımıza israf etmeme kültürünü öğretmek atılabilecek en basit ama en etkili adımlardır.
Ekmek bizim kültürümüzde sadece bir yiyecek değil, aynı zamanda nimetin sembolüdür.
Yere düşen ekmeği öpüp başına koyan bir medeniyetin çocukları olarak, bugün yeniden nimetin kıymetini hatırlamaya ihtiyacımız var.
Çünkü mesele yalnızca ekmek değildir.
Mesele; çiftçinin alın terine saygıdır.
Mesele; toprağa, suya ve çevreye sahip çıkmaktır.
Mesele; gelecek nesillere karşı sorumluluğumuzdur.
Ve mesele şudur:
Gıdaya saygı, emeğe saygıdır.
Bir dilim ekmeği korumak; toprağı, suyu, üreticiyi ve geleceği korumaktır.
İsraf etme, sahip çık. Çünkü çöpe giden her lokma, aslında geleceğimizden eksilen bir değerdir.