Sosyal Güvenlik Kurumu, 2016 yılından bu yana yürüttüğü “Sahte İş Yeri ve Sahte Sigortalılık Tespit Projesi” kapsamında dikkat çeken sonuçlara ulaştı. SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın paylaştığı verilere göre, bugüne kadar 3 bin 273 sahte iş yeri üzerinden işlem yapan toplam 245 bin 740 kişinin sigortalılıkları iptal edildi. Bu kişiler için emeklilik hakları da geçersiz sayıldı.
Denetimlerin özellikle son iki yılda yoğunlaştığı görülürken, kurumun teknolojik altyapıyı daha aktif kullandığı ifade ediliyor. Sahte bildirimlerin önemli bir bölümü artık kısa sürede tespit edilebiliyor.
Sigortalılık sadece primle olmuyor
SGK Uzmanı İsa Karakaş, sistemin temel kurallarına dikkat çekti. Ona göre sigortalılık, yalnızca prim yatırmakla oluşan bir durum değil. Bir işverene bağlı çalışma, ücret alma ve en önemlisi fiilen bir iş yerinde bulunma şartı aranıyor.
Karakaş, bu unsurlardan herhangi birinin eksik olması halinde sigortalılığın hukuken yok sayıldığını belirtti. Yani sistem, sadece kağıt üzerinde görünen bir çalışmayı kabul etmiyor.
Kamu zararı milyarları buldu
Denetimlerin mali boyutu da oldukça çarpıcı. Projenin 15. ve 16. fazlarında ortaya çıkan tablo, sahte sigortalılığın ne kadar yaygın olduğunu gözler önüne serdi.
15’inci fazda incelenen 128 iş yerinde 18 bin 191 kişinin sahte sigortalı olduğu belirlendi. Bu aşamada ortaya çıkan borç miktarı 487,5 milyon TL olarak hesaplandı.
16’ncı fazda ise tablo daha da büyüdü. 195 sahte iş yerinde 20 bin 578 kişinin usulsüz şekilde sigortalı gösterildiği tespit edildi. Yaklaşık 1,27 milyar TL’lik kamu zararı için yasal süreç başlatıldı. Toplamda 1,7 milyar liraya yaklaşan bir kaybın önüne geçildi.
Dijital sistemle anlık tespit dönemi
SGK’nın son dönemde öne çıkan en önemli adımlarından biri dijital denetim oldu. Vergi kayıtları, hizmet dökümleri ve diğer veriler tek bir sistemde birleştirildi.
Bu sayede fiziken var olmayan, ancak sistemde aktif görünen iş yerleri çok daha hızlı şekilde belirlenebiliyor. Kurumun hedefi, hata payını en aza indirmek. Yetkililer bu süreçte “sıfır hata” yaklaşımına yakın bir noktaya gelindiğini ifade ediyor.
Usulsüzlüğün bedeli ağır oluyor
Sahte sigortalılık yoluna başvuran vatandaşları da açıkça uyarılıyor. Tespit halinde sadece emekli maaşları kesilmiyor. Bugüne kadar yapılan tüm ödemeler faiziyle geri alınıyor.
Ayrıca sağlık harcamaları da geri talep ediliyor. Bununla birlikte sahte bildirim yapan işverenler ve aracılar hakkında ceza soruşturması başlatılıyor.