Türkiye genelinde kırmızı et fiyatları son 10 günde olağanüstü bir artış gösterdi. Karkas ette kilogram başına 40 ila 65 lira arasında değişen zammın ardından fiyatlar 520-550 TL seviyesine ulaştı. Sektör temsilcileri, artışın sadece maliyetlerden değil, sosyal medyada yayılan manipülatif paylaşımlardan da beslendiğine dikkat çekiyor.
Sosyal medya üzerinden yapılan yönlendirmeler piyasayı çalkaladı
İstanbul Perakendeci Kasaplar Odası Başkanı Aydın Tüfekçi, fiyat artışının en büyük nedeninin son günlerde yayılan söylentiler olduğunu ifade ediyor. Tüfekçi, “Hayvanınızı satmayın, fiyatlar daha da yükselecek” gibi mesajların üreticiyi pazardan çektiğini ve piyasayı kilitlediğini belirtiyor. Ayrıca Et ve Süt Kurumu’nun ithalatı durdurduğuna yönelik asılsız iddiaların da alım-satım süreçlerini aksattığını dile getiriyor.
Tüfekçi’ye göre bu algı operasyonları, kesim sürecine kadar yansıyor. Parasını alan bazı üreticilerin, ertesi gün satıştan vazgeçerek tüccarı mağdur ettiği ifade ediliyor. Bu durumun fiyatları doğal talep artışı olmaksızın yukarı çektiği vurgulanıyor. Söz konusu manipülasyonlarla ilgili hem Ticaret Bakanlığı’na hem de Tarım ve Orman Bakanlığı’na resmi şikâyette bulunulmuş durumda.
Yem maliyetlerindeki artış üreticiyi zorluyor
Et fiyatlarındaki yükselişte, piyasa söylentilerinin yanı sıra yem fiyatlarına gelen zamlar da önemli bir etken olarak öne çıkıyor. Tüfekçi, son bir ay içinde yem fiyatlarına iki kez zam yapıldığını belirtiyor ve gerçek üreticinin ayakta kalabilmesi için yem desteği verilmesi gerektiğini savunuyor. Buzağı desteğine benzer yeni bir teşvik sistemi talep eden sektör temsilcileri, yem fabrikalarının da denetime alınmasını istiyor.
Şap hastalığı arz-talep dengesini bozdu
Fiyat artışını tetikleyen bir diğer unsur ise birçok bölgede görülen şap hastalığı nedeniyle hayvan hareketlerine getirilen kısıtlamalar oldu. İlçeler arası sevkiyatın aksaması, arzı daraltarak fiyatların hızla yukarı yönlü hareket etmesine neden oldu. Bu durumun kısa vadede çözülmesi beklenmiyor.
Güncel fiyatlar tüketicinin cebini zorluyor
Kırmızı et fiyatlarındaki yükseliş sadece toptan piyasayla sınırlı kalmadı. İstanbul’daki perakende satış noktalarında dana kıyma fiyatları 800 TL’den başlayıp 1.100 TL’ye kadar çıkarken, dana kuşbaşı 950 TL ile 1.100 TL arasında satışa sunuluyor. Balıkesir’de kıvırcık koyunun karkas fiyatının 650 TL’ye ulaşması da dikkat çekiyor.
Ulusal Kırmızı Et Konseyi verilerine göre ise dana bıçak yağsız et kilogramı son bir ayda yüzde 7,2 artarak 499,1 liraya, kuzu bıçak yağsız et ise yüzde 2,6 yükselişle 523,57 liraya çıktı. Veriler, artış trendinin sadece kısa dönemli olmadığını, yapısal sorunlarla birleştiğinde daha uzun vadeye yayılma ihtimalini ortaya koyuyor.