Erciyes Üniversitesi, ölümcül Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığına karşı geliştirilen aşıda kritik eşiğe geldi. Turkovac’ı geliştiren Prof. Dr. Aykut Özdarendeli öncülüğünde yürütülen çalışmalarda, insan faz denemelerine yıl sonunda başlanması planlanıyor.
Havaların ısınmasıyla birlikte kene kaynaklı KKKA vakalarında artış yaşanıyor. Son günlerde Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde kene ısırıkları nedeniyle hastaneye başvurular artarken, Kayseri’de iki kişinin hayatını kaybetmesi dikkatleri yeniden bu ölümcül hastalığa çevirdi.
Kene ısırıkları ile bulaşan ve ciddi iç kanamalara yol açabilen KKKA’ya karşı koruma sağlayacak aşıda ise umut verici gelişmeler yaşanıyor. Erciyes Üniversitesi Aşı Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü, bu ölümcül hastalıkla mücadelede kritik bir adım atmaya hazırlanıyor.
Turkovac'tan Sonra Yeni Umut: KKKA Aşısı
Koronavirüs pandemisi sırasında geliştirilen yerli aşı Turkovac’ın mimarı olan Prof. Dr. Aykut Özdarendeli, KKKA aşısıyla ilgili yaptığı açıklamada önemli bilgiler verdi. Özdarendeli, "Kırım Kongo aşısı için 2015’te TÜBİTAK projesiyle yola çıktık. Ancak COVID-19 pandemisi nedeniyle 4 yıllık bir ara vermek zorunda kaldık. Son bir yıldır yeniden yoğun biçimde çalışıyoruz. Şimdi artık insan fazı için gerekli olan son deney aşamasındayız" dedi.
İnsan Üzerinde Denemeler Yolda
Erciyes Üniversitesi bünyesindeki 15 kişilik ekip, son aşamaya gelen aşıyı insan fazına taşımak için zararsızlık ve toksikoloji deneylerini tamamlamak üzere. Prof. Dr. Özdarendeli, “Her şey planlandığı gibi giderse, 2025 yılı sonuna kadar insan üzerindeki faz 1 çalışmaları başlayabilir. Bu noktaya kadar gelmiş olmamız ülkemiz için büyük bir kazanımdır” ifadelerini kullandı.
Türkiye’de KKKA’nın görüldüğü bölgelerde 3 ila 4 milyon insanın yaşadığına dikkat çeken Özdarendeli, geliştirilecek aşının bu bölgedeki vatandaşlar için büyük bir rahatlama sağlayacağını vurguladı. "Her yıl bu hastalık nedeniyle can kayıpları yaşanıyor. Artık konuşma değil, icraat zamanı. Biz bu ülkeye bu aşıyı kazandırmak zorundayız," dedi.
Mevsimsel Değil, Uzun Süreli Koruma Sağlayacak
Geliştirilen KKKA aşısının grip aşısı gibi mevsimsel olmadığını vurgulayan Özdarendeli, "2 dozluk bir aşıyla birkaç yıl sürecek koruma sağlamayı hedefliyoruz. Belki ilerleyen yıllarda bir destek dozu gerekebilir. Ancak bu şekilde, kenelerin aktif olduğu dönemlerde ölüm riskini ortadan kaldırabileceğiz" açıklamasında bulundu.
Ülke İçin Stratejik Bir Aşı Projesi
ERÜ Aşı Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü’nün sadece bir üretim merkezi olmadığını, aynı zamanda nitelikli bilim insanı yetiştiren bir kurum haline geldiğini belirten Özdarendeli, bu süreçte Sağlık Bakanlığı TÜSEB'in desteğiyle ilerlediklerini kaydetti. "Türkiye artık kendi aşısını geliştirebilecek altyapıya ve insan kaynağına sahip. Bu bir devrimdir. COVID-19 süreciyle bunu gösterdik, şimdi sıra KKKA’da," dedi.
Enstitü olarak sadece KKKA değil, gelecekte ortaya çıkabilecek diğer salgın hastalıklara karşı da hazırlıklı olduklarını belirten Özdarendeli, “Rekombinant, inaktif, mRNA gibi farklı aşı platformlarımız var. Cumhurbaşkanlığı destekli altyapı projelerimiz sayesinde herhangi bir acil durumda hızlıca yeni aşı geliştirme kapasitesine sahibiz. Şu anda odak noktamız KKKA, ama yeni virüslere karşı da her an hazırlıklıyız” dedi.
Bilimsel Kararlılıkla Yerli ve Milli Aşıya Doğru
KKKA aşısının Türkiye'de geliştirilen ilk aşılardan biri olacağını vurgulayan Prof. Dr. Özdarendeli, bu sürecin sadece bilimsel değil, stratejik ve insani bir sorumluluk olduğunu dile getirdi. “Biz bu aşıyı ülkemize ve halkımıza armağan etmek için yola çıktık. Gerekli desteklerle bu hedefe ulaşmamız an meselesi,” diye konuştu.