Otomotiv dünyasında yıllardır süregelen bir alışkanlık daha tarihe karışma noktasına geldi. Türkiye pazarında manuel vitesli araçların payı, son yıllarda hızla gerileyerek 2026’nın ilk çeyreğinde yüzde 2,7 seviyesine kadar düştü. 2020 yılında yüzde 17 olan bu oran, kısa sürede dramatik bir düşüş yaşadı.
Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği verileri, showroomlardaki tabloyu net biçimde ortaya koyuyor. Artık her 100 otomobilden 97’den fazlası otomatik şanzımanla satışa sunuluyor. Bu değişim, sadece tüketici tercihleriyle değil, üretim stratejileriyle de doğrudan bağlantılı.
Model çeşitliliği hızla daraldı
Manuel vitesin pazardaki gerilemesi, model sayısına da açık şekilde yansıdı. 2020 yılında satışa sunulan 263 modelin 45’inde manuel seçenek bulunurken, bu sayı 2026 itibarıyla 11’e kadar indi. Toplam model havuzu içinde manuelin payı yüzde 3,9’a kadar düştü.
Bu tablo, üreticilerin üretim bantlarını artık otomatik ve elektrikli sistemlere göre şekillendirdiğini gösteriyor. Sektörde manuel vites, artık bir standart değil, sınırlı bir alternatif haline geldi.
Elektrikli araçlar dengeyi değiştirdi
Otomotivdeki dönüşümün en büyük kırılma noktası ise elektrifikasyon süreci oldu. Tam elektrikli araçlarda klasik anlamda bir vites kutusunun bulunmaması, manuel şanzımanın kullanım alanını ciddi biçimde daralttı.
Hibrit sistemlerde de manuel tercih edilmemesi, bu değişimi hızlandırdı. Böylece debriyaj pedalı, yeni nesil araçlarda işlevini kaybederek adeta nostaljik bir detaya dönüştü.
SUV segmenti otomatiği standart yaptı
Türkiye’de hızla büyüyen SUV segmenti de bu dönüşümde önemli rol oynadı. Bu segmentte otomatik vitesin standart hale gelmesi, manuel vitesin en güçlü olduğu küçük segmentleri bile etkiledi.
Segment bazlı veriler de dikkat çekici. A, D ve E segmentlerinde otomatik vites oranı yüzde 100’e ulaşmış durumda. Kompakt sınıf olarak bilinen C segmentinde ise otomatik oranı yüzde 96,4 seviyesine çıktı. B segmentinde manuelin payı ise yalnızca yüzde 2,5 olarak kayıtlara geçti.
Fiyat farkı etkisini kaybetti
Bir dönem manuel vites tercihinde belirleyici olan fiyat avantajı da artık eskisi kadar güçlü değil. Otomatik şanzıman teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte yakıt tüketimi konusunda aradaki fark büyük ölçüde kapandı.
Üstelik manuel ve otomatik araçlar arasındaki fiyat farkının 250 bin TL bandına kadar gerilemesi, tüketicinin konfor odaklı tercih yapmasını kolaylaştırdı. Sürücüler için artık “ekonomik tercih” yerine “rahat kullanım” ön plana çıkıyor.
Türkiye dönüşümü hızlı yaşadı
Türkiye’de yaşanan bu değişim, küresel trendlerle paralel ilerlese de hız açısından dikkat çekiyor. Avrupa’da manuel vites hala belirli bir paya sahipken, Türkiye pazarı çok daha hızlı şekilde otomatiğe yöneldi.
Özellikle İngiltere örneğinde manuel araçların payı gerilerken otomatik vitesin yükselişi dikkat çekiyor. Ancak Türkiye, bu dönüşümü daha kısa sürede tamamlayarak neredeyse tamamen otomatik bir pazar yapısına ulaştı.