Tokat Olgunlaşma Enstitüsü’nün başvurusu sonucu Tokat Dive Dokuması, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından Tokat’ın 24. coğrafi işareti olarak tescillendi. Yüzyıllık tezgâhlarda yeniden hayat bulan bu geleneksel dokuma, Tokat’ın kültürel mirasını geleceğe taşıyor.
Anadolu’nun binlerce yıllık dokuma geleneğini yaşatan Tokat Dive Dokuması, Tokat Olgunlaşma Enstitüsü tarafından yapılan başvuru sonucunda 22 Eylül 2025 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescil edilerek Tokat’ın 24. coğrafi işareti oldu. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında koruma altına alınan bu değerli kumaş, Tokat İl Millî Eğitim Müdürlüğü adına resmen kayıt altına alındı.
Tokat’ın Günevi Köyü'nde 150 yıllık dokuma tezgâhlarının restore edilerek atölyeye dönüştürülmesiyle birlikte unutulmaya yüz tutmuş Dive Dokuması yeniden canlandı. Tokat Olgunlaşma Enstitüsü bünyesinde de kurulan modern tezgâhlarda, geleneksel tekniklerle üretilen bu özel kumaş; takım elbise, çarşaf, battaniye ve moda tasarımları gibi birçok alanda değerlendiriliyor. El emeğiyle üretilen kumaşlar, dayanıklılığı ve desen çeşitliliğiyle modacıların dikkatini çekiyor.
Kadın İstihdamına ve Yerel Kalkınmaya Katkı
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen 2024 Yılı Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı (SOGEP) kapsamında, Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı’nın (OKA) desteklediği “Geçmişe Dokun, Geleceği Doku: Geleneksel Dive Dokuma Atölyesi” projesiyle, 15 dokuma tezgâhı Tokat’a kazandırıldı.
Bu proje sayesinde dezavantajlı 25 kadın, Tokat Olgunlaşma Enstitüsü’nde geleneksel Dive dokumacılığı, modern dokuma teknikleri ve giysi tasarımı konularında eğitim almaya başladı. Böylece hem yöresel el sanatları yeniden canlandırılıyor hem de kadınların üretime katılımı destekleniyor.
Tokat Dive Dokuması, tamamen el dokuması yöntemiyle üretilen, yüksek kaliteli pamuk ipliklerinden yapılan bir kumaş türüdür. “Dive” adı verilen özel bir dokuma tekniğiyle üretilen kumaş, yumuşak dokusu, ergonomik dayanıklılığı ve yüzeyinde belirgin desenleriyle öne çıkar. Tokat’a özgü bu teknik, ustalık ve sabır gerektiren bir zanaatkârlık süreciyle kuşaktan kuşağa aktarılmaktadır.
Kumaşın üretiminde doğal boyalar kullanılır; böylece hem çevre dostu bir üretim sağlanır hem de renklerin canlılığı uzun yıllar korunur. Alacalı desenler, geometrik motifler ve geleneksel renk uyumları, Tokat Dive Dokumasını diğer yerel kumaşlardan ayıran en belirgin özellikler arasındadır.
Hem Dekoratif Hem Fonksiyonel
Tokat Dive Dokuması; ev tekstilinde, giyim ürünlerinde ve dekoratif tasarımlarda sıklıkla tercih edilir. Kumaşın sağlam yapısı ve nefes alan dokusu, onu hem estetik hem de fonksiyonel açıdan değerli kılar. Tokat’ın tarihî kimliğini yansıtan bu el sanatı ürünü, günümüzde modern tasarımlarla birleşerek yeniden popülerlik kazanmıştır.
Tarihi 16. yüzyıla kadar uzanan Dive Dokuması, Tokat’ın geleneksel el sanatlarının en köklü örneklerinden biridir. Yüzyıllardır süregelen bu zanaat, Tokat’ın kültürel mirasının önemli bir parçası olarak kabul edilir. Her bir dokuma parçası, ustasının emeğini ve Tokat’ın tarihsel birikimini yansıtır. Bu yönüyle Tokat Dive Dokuması, sadece bir kumaş değil; Anadolu’nun kültürel hafızasının dokunmuş hali olarak görülmektedir.
Tokat’ın Coğrafi İşaretli Değerleri Arasına Katıldı
Tokat Dive Dokuması’nın tescillenmesiyle birlikte Tokat’ın coğrafi işaretli ürün sayısı 24’e ulaştı. Bu liste arasında Tokat yaprağı, Niksar cevizi, Erbaa narince üzümü, Tokat kebabı gibi ürünler de yer alıyor. Dive Dokuması’nın bu listeye eklenmesi, Tokat’ın hem kültürel hem ekonomik değerine önemli bir katkı sağladı.