Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi (TOGÜ), kentin tarihine ışık tutacak dev bir projeyi hayata geçiriyor. Osmanlı dönemine ait Tokat Kadı (Şer’iye) Sicilleri günümüz alfabesine aktarılıyor. Toplam 121 sicil defterinde yer alan yaklaşık 23 bin sayfalık arşiv belgesi, titiz bir çalışma sürecinin ardından araştırmacıların ve kamuoyunun erişimine açılacak.
Bu proje, yalnızca bir belge aktarımı değil; Tokat’ın yüzlerce yıllık hafızasının yeniden okunması anlamına geliyor.
Çalışma, 1772 yılından 1923’e kadar uzanan yaklaşık 150 yıllık bir dönemi kapsıyor. Böylece Osmanlı Devleti’nin son üç yüzyılına tanıklık eden Tokat’ın idari, sosyal ve ekonomik yapısı çok boyutlu biçimde ortaya konulacak.
Kadı sicilleri; mahkeme kayıtları, hukuki işlemler, ticari sözleşmeler, vakıf düzenlemeleri ve toplumsal yaşama dair ayrıntılarla dönemin en güvenilir birincil kaynakları arasında yer alıyor. Bu yönüyle proje, yalnızca Tokat’ın yerel tarihine değil; Osmanlı şehir tarihi, hukuk tarihi, sosyal tarih ve ekonomik tarih çalışmalarına da önemli katkı sunacak.
Rektör Yılmaz: “Tokat’ın Hafızasını Geleceğe Taşıyoruz”
TOGÜ Rektörü Prof. Dr. Fatih Yılmaz, çalışmanın üniversitenin şehirle kurduğu güçlü bağın bir göstergesi olduğunu vurguladı. Bu girişimin sıradan bir transkripsiyon faaliyeti olmadığını belirten Yılmaz, üniversitelerin bulundukları şehrin kültürel mirasına sahip çıkma sorumluluğu taşıdığını ifade etti.
Yılmaz, Tokat Kadı Sicilleri’nin şehrin sosyal, ekonomik ve kültürel geçmişini ayrıntılarıyla ortaya koyan son derece kıymetli arşiv belgeleri olduğunu belirterek, bu belgelerin günümüz alfabesine kazandırılmasının hem bilim dünyası hem de Tokat halkı için kalıcı bir kaynak oluşturacağını dile getirdi. Amaçlarının Tokat’ın tarihsel hafızasını koruyarak gelecek nesillere güçlü bir şekilde aktarmak olduğunu söyledi.
Tokat’ın İdari ve Sosyal Yapısı Mercek Altında
Proje kapsamında Tokat’ın Osmanlı dönemindeki yer adları, idari yapılanması ve vakıf sistemi detaylı biçimde incelenecek. Kentin sosyal, dini ve sivil kurumlarına dair veriler sistematik olarak ortaya konulacak.
Ayrıca aile yapısına ilişkin kayıtlar, miras ve evlilik işlemleri ile Müslim ve gayrimüslim topluluklar arasındaki ilişkiler belgeler üzerinden analiz edilerek Tokat’ın çok katmanlı toplumsal yapısı görünür hale getirilecek.
Kadı sicilleri yalnızca resmi kararları değil, aynı zamanda gündelik yaşamın nabzını da tutuyor. Esnaf grupları, üretim ve tüketim alışkanlıkları, ticari anlaşmazlıklar, fiyat kayıtları ve ekonomik sözleşmeler sayesinde Tokat’ın ekonomik yapısı somut verilerle ortaya konulacak.
Kentte üretilen ve satılan ürünlerin envanteri çıkarılarak fiyat hareketleri ve ticari ilişkiler değerlendirilecek; böylece Tokat’ın ekonomik tarihine dair karşılaştırılabilir ve akademik nitelikte veriler elde edilecek.
Bilim Dünyasına ve Tokatlılara Açık Bir Arşiv
Proje tamamlandığında transkribe edilen belgeler; tarihçilerden sosyologlara, hukukçulardan ilahiyatçılara, şehir tarihi ve kültürel miras araştırmacılarından lisansüstü öğrencilere kadar geniş bir kesimin kullanımına sunulacak.
Aynı zamanda Tokat’ın geçmişine ilgi duyan vatandaşlar ve yerel tarih meraklıları da kentin arşivsel hafızasına doğrudan erişim imkânı bulacak.
Kısa Sürede Tamamlanması Hedefleniyor
Büyük emek ve uzmanlık gerektiren bu kapsamlı çalışmanın kısa sürede tamamlanması planlanıyor. TOGÜ’nün yürüttüğü bu proje, Tokat’ın tarihsel birikimini koruma ve akademik literatüre kazandırma açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Bu adım, Tokat’ın yüzyıllara yayılan kültürel mirasını bilimsel zeminde yeniden görünür kılarken, kentin geçmişi ile geleceği arasında güçlü bir köprü kurmayı hedefliyor.