Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı 2020–2024 kişi başına Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) verileri, Tokat’ın son yıllardaki ekonomik performansını net biçimde ortaya koydu. Açıklanan verilere göre Tokat, 2024 yılında 264 bin 526 TL kişi başı GSYH ile 81 il arasında 71. sırada yer aldı.
Bu sonuç, Tokat’ın ekonomik büyüme göstermesine rağmen, ülke ortalamasının hâlâ belirgin şekilde altında bulunduğunu ortaya koyuyor.
Tokat Son 5 Yılda Düzenli Artış Gösterdi
Veriler, Tokat’ın istikrarlı bir şekilde büyüdüğünü gösteriyor:
Tokat – Kişi Başı GSYH (TL)
- 2020: 33.317 TL
- 2021: 42.261 TL
- 2022: 83.198 TL
- 2023: 152.705 TL
- 2024: 264.526 TL
Son 5 yılda Tokat’ın kişi başı gelirini 8 katına yakın artırdığı, özellikle 2022 sonrası dönemde belirgin bir sıçrama yaşandığı görülüyor. Buna karşın aynı dönemde Türkiye ortalaması 503.075 TL olduğundan, Tokat’ın ülke genelindeki konumunun zayıf kaldığı anlaşılıyor.
Tokat'ın Sıralamadaki Yeri: Orta Karadeniz’de En Alt Basamaklarda
Karşılaştırmalı sıralama, Tokat’ın bölgesel rekabette geride olduğunu gösteriyor. Aynı verilere göre Tokat:
Çorum, Amasya, Sivas, Ordu, Yozgat, Samsun gibi illerin gerisinde kalıyor.
Bu durum, Tokat’ın Orta Karadeniz ve İç Anadolu geçiş bölgesinde ekonomik anlamda alt kümeye yerleştiğini ortaya koyuyor.
Tokat Neden Geride Kalıyor? Uzmanların Gördüğü Başlıca Nedenler
Ekonomistler, Tokat’ın kişi başı gelir sıralamasında düşük seviyede olmasının nedenlerini şöyle özetliyor:
1. Sanayi Üretiminin Sınırlı Olması
Tokat’ta OSB’lerin varlığına rağmen üretim yapısı çoğunlukla KOBİ ölçekli işletmelere dayanıyor. Bu da kişi başı katma değeri sınırlıyor.
2. Tarım Ağırlıklı Ekonomi
Tarım Tokat için güçlü bir alan olsa da, tarım sektörünün genel olarak düşük katma değer üretmesi geliri aşağı çekiyor.
3. Göç ve İşgücü Kaybı
Genç nüfusun büyük illere yönelmesi, Tokat’ın ekonomisinin büyüme hızını azaltıyor.
4. Lojistik ve yatırım kapasitesinin kısıtlı olması
Yeni yatırım çekme potansiyeli sınırlı olduğundan kişi başı gelir artışı Türkiye ortalamasının çok altında seyrediyor.
Buna Rağmen Tokat İçin Umut Veren Noktalar Var
Ekonomik göstergeler, Tokat’ın potansiyelinin tamamen kullanılmadığını gösterse de bazı olumlu gelişmeler dikkat çekiyor:
- Tarım ürünlerinde (yaprak, ceviz, tıbbi aromatik bitkiler) katma değeri artıracak yatırımlar
- Artan gıda işleme tesisleri
- Somon üretimi ve ihracatındaki büyüme
- Turizmde yükselen ilgi (Ballıca Mağarası, Zile Kalesi, tarihi konaklar)
- Üniversite ve genç nüfusun teknoloji girişimlerine yönelimi
Bu adımların orta vadede Tokat’ın ekonomik sıralamasını yukarı çekebileceği değerlendiriliyor.
Tokat Büyüyor Ama Çok Yavaş: Türkiye Ortalamasından Uzak
Tokat geçen yılın verilerinde Türkiye GSMH sıralamasında 81 il içerisinde 73. Sırada yer almıştı. Bu yıl listede 2 basamak yükselse de yeterli ivmeyi yakalayamadı. Tokat, 2020–2024 döneminde kişi başı gelirini düzenli biçimde artırarak kayda değer bir ekonomik iyileşme sürecine girmiş durumda. Ancak bu artış Türkiye ortalamasının çok altında kaldığından il, ulusal sıralamada 71. basamakta yer almaya devam ediyor.
Tokat’ın ekonomik sıralamasını yükseltebilmesi için:
- Sanayi çeşitliliğinin artırılması
- Tarımsal üretimin katma değer odaklı hale getirilmesi
- Lojistik altyapının güçlendirilmesi
- Genç nüfusu tutacak ekonomik fırsatların artırılması
gerektiği belirtiliyor.