Avrupa Birliği, hava yolu yolcularını doğrudan ilgilendiren kapsamlı bir reform paketinde uzlaşmaya vardı. AB Konseyi ile Avrupa Parlamentosu temsilcileri arasında 13 yıldır devam eden müzakerelerin tamamlanmasıyla birlikte, uçuş gecikmeleri, iptaller ve biletleme süreçlerine ilişkin kurallar yeniden şekillendi. Yeni düzenleme, ücretsiz el bagajı hakkının korunmasından yüksek tazminat ödemelerine kadar birçok alanda yolcular lehine önemli değişiklikler içeriyor. Düzenlemenin resmi onay süreci tamamlandığında, Avrupa genelinde milyonlarca yolcu daha güçlü haklarla seyahat edecek.
AB Yolcu Hakları Reformu Gecikme ve İptallerde Neleri Değiştiriyor
Yeni kurallar, uçuş aksaklıkları yaşayan yolcuların haklarını daha görünür ve erişilebilir hale getirmeyi amaçlıyor. Hava yolu şirketleri artık tazminat gerektiren bir durum yaşandığında yolcuları elektronik ortamda bilgilendirmek zorunda olacak. Bu bilgilendirme, varışın ardından en geç 96 saat içinde yapılacak.
Yolcuların tazminat talep süreçleri de belirli bir takvime bağlandı. Hava yolu şirketleri başvurunun alındığını derhal teyit edecek ve en geç 30 gün içerisinde ödeme yapacak ya da ret gerekçesini açıklayacak.
Uçuşun varış noktasına üç saatten fazla gecikmesi veya kalkıştan 14 günden daha kısa süre kala iptal edilmesi halinde yolcular mevcut sistemde olduğu gibi tazminat talebinde bulunabilecek. Böylece özellikle yoğun sezonlarda yaşanan belirsizliklerin azaltılması hedefleniyor.
Uçuş Mesafesine Göre 600 Avroya Kadar Tazminat Ödenecek
AB yolcu hakları reformunun en dikkat çeken başlıklarından biri tazminat sistemi oldu. Yolcuların alabileceği ödeme miktarı uçuş mesafesine göre belirlenecek.
Uçuş Mesafesi - Tazminat Tutarı
1.500 km ve altı - 250 avro
AB içi ve 1.500-3.500 km arası - 400 avro
Uzun mesafeli diğer uçuşlar - 600 avroya kadar
Bu yapı, kısa ve uzun mesafeli uçuşlar arasında daha net bir ayrım oluştururken, mağduriyet yaşayan yolcuların haklarını standartlaştırmayı amaçlıyor. Özellikle kıtalararası seyahatlerde yaşanan uzun gecikmelerin mali etkisinin bir kısmı böylece telafi edilebilecek.
Bekleme Sürelerinde Yemek, İnternet ve Konaklama Desteği Zorunlu Olacak
Yeni düzenleme yalnızca tazminat ödemelerini değil, havalimanında bekleyen yolcuların günlük ihtiyaçlarını da kapsıyor. Hava yolu şirketleri belirli süreleri aşan gecikmelerde yolculara çeşitli hizmetler sunmakla yükümlü olacak.
Bekleme süresine göre sağlanacak destekler şöyle:
- Her iki saatte bir içecek ikramı
- Üç saat sonunda yemek hizmeti
- Sonrasında her beş saatte bir ek yemek
- İnternet erişimi hakkı
- İki telefon görüşmesi imkânı
Gecikme veya iptal nedeniyle geceleme gerekmesi halinde ise ücretsiz otel konaklaması sağlanacak. Havalimanı ile otel arasındaki ulaşım da şirket tarafından karşılanacak. Eğer hava yolu firması bu yükümlülüğünü yerine getirmezse, yolcular kendi organizasyonlarını yaparak masraflarını geri talep edebilecek.
No-Show Uygulaması Tarihe Karışıyor
Uzun süredir tüketici örgütlerinin eleştirdiği “no-show” uygulaması da yeni düzenlemeyle sona eriyor. Bu uygulama kapsamında yolcu gidiş uçuşuna katılmadığında dönüş bileti otomatik olarak iptal edilebiliyordu.
Yeni kurallarla birlikte hava yolu şirketleri dönüş biletini tek taraflı olarak geçersiz kılamayacak. Böylece özellikle aktarmalı veya esnek seyahat planları yapan yolcuların mağduriyet yaşamasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Düzenleme ayrıca fiyat şeffaflığını artırmayı da amaçlıyor. Rezervasyon sürecinde ücretsiz el bagajı hakkını içeren bilet fiyatı varsayılan seçenek olarak gösterilecek. Yolcular ek ücretler arasında kaybolmadan farklı firmaların fiyatlarını daha kolay karşılaştırabilecek.
Bunun yanında aileler, hareket kabiliyeti kısıtlı yolcular ve refakatçileri uçakta yan yana oturabilmek için ekstra ücret ödemeyecek.
Alternatif Ulaşım Sunmayan Şirketlere Ağır Mali Yük
Reform paketinin en güçlü maddelerinden biri, iptal edilen uçuşlarda alternatif ulaşım zorunluluğu oldu. Hava yolu şirketleri yolculara üç saat içinde benzer seyahat koşullarına sahip yeni bir güzergâh sunmak zorunda olacak.
Doğrudan uçuş bileti satın alan bir yolcu, gereksiz aktarmalar içeren uzun rotalara yönlendirilemeyecek. Şirket bu yükümlülüğünü yerine getiremezse yolcu kendi ulaşımını organize edebilecek.
Bu durumda ortaya çıkan maliyetlerin karşılanması için dikkat çekici bir hak tanındı. Yolcular, satın aldıkları bilet bedelinin yüzde 400’üne kadar geri ödeme talebinde bulunabilecek. Bu hüküm, hava yolu şirketlerinin kriz yönetiminde daha hızlı hareket etmesini teşvik etmeyi amaçlıyor.
Yeni Kurallar Hangi Uçuşları Kapsayacak
Düzenleme yalnızca Avrupa içi uçuşlarla sınırlı değil. AB sınırları içindeki tüm uçuşlar yeni kurallar kapsamında yer alacak.
Bunun yanı sıra:
- AB merkezli hava yolu şirketlerinin AB dışından AB’ye yaptığı uçuşlar
- AB’den kalkıp üçüncü ülkelere giden uçuşlar
- AB mevzuatına tabi taşıyıcıların gerçekleştirdiği uluslararası seferler
de yeni yolcu haklarından yararlanabilecek.
Şirketlerin kontrolü dışında gelişen savaş, ciddi güvenlik riski veya olağanüstü hava olayları gibi durumlar ise ayrı değerlendirilecek. Bu gibi koşulların kanıtlanması halinde tazminat yükümlülüğü kaldırılabilecek.