Sosyal medyada Zilelirn sesi olan Zile Kültür platformu yaptığı paylaşımla Orta Anadolu’nun kadim kültür hafızasında özel bir yere sahip olan davun ağacının Zile için anlamını hatırlattı. Zile ve çevresinde asırlardır yapılan davun nazarlık, yalnızca küçük bir ahşap parçası olarak görülmüyor. Onu yapanlar ve taşıyanlar için bu parça, Türklerin şamanik geçmişinden bugüne uzanan sessiz bir koruyucu olarak kabul ediliyor.
Davun ağacının bozkırın sert doğasında yetiştiği, lifsiz ve oldukça dayanıklı bir yapıya sahip olduğu belirtildi. Halk inanışına göre bu ağaç, toprağın derin hafızasını taşıyor. Rivayete göre davun ağacı yıldırım düşmeyen nadir ağaçlardan biri. Çünkü gök ruhlarının onu koruduğuna inanılıyor. Bu yüzden ağacından yapılan her parça, gök ile yer arasında bir denge işareti sayılıyor.
Ustalar ağaca selam vererek başlıyor
Anlatılanlara göre ustalar davun dalını kesmeden önce ağaca selam veriyor. İlk yontu ise gün doğumunda yapılıyor. Küçük katmanlar halinde şekillendirilen nazarlık, insan ruhunun katlarını simgeliyor: beden, nefes, akıl ve ruh.
Üzerindeki küçük iz ya da nokta ise “gözün göze karşı mühürü” olarak kabul ediliyor. Nazarın bakışını kendi üzerine çektiğine, sahibini görünmez bir kalkan gibi koruduğuna inanılıyor.
Nazarlık çoğu zaman mavi boncukla birlikte çengel iğneye takılıyor. Kıyafetin görünmeyen bir yerine iliştiriliyor. Çünkü inanca göre koruyucu olan şeyin gösterişe değil, gizeme ihtiyacı var. Görünmez oldukça daha güçlü olduğu düşünülüyor. Kem gözlerin ve kötü bakışların yolu şaşırdığı söyleniyor.
Türkmen anlatılarında davun izleri
Eski anlatılarda uzun yolculuğa çıkan Türkmenlerin çocuklarına davun nazarlık taktığı aktarılıyor. Gece uluyan rüzgârın arasında kaybolmayanların yanlarında mutlaka bu küçük ahşap parçayı taşıdığı anlatılıyor.
Bir efsaneye göre davun nazarlık kırıldığında görevini tamamlamış sayılıyor. Sahibine yönelen kötülüğü üzerine çektiğine ve sessizce yok ettiğine inanılıyor. Bu inanç, bugün bile anlatılmaya devam ediyor.
Zile’de yaşatılan bu gelenek, sadece bir nazar inanışı olarak görülmüyor. Binlerce yıllık kültürel bağın bir sembolü sayılıyor. Davun nazarlık, bozkırın kalbinden kopup gelen bir hatırlatma gibi duruyor. İnsan doğayla uyum içinde olduğunda korunur düşüncesi hâlâ dile getiriliyor.
Yakında farklı ölçü ve şekillerde sunulacağı belirtilen davun nazarlık için Zile’de merak giderek artıyor.