Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaşan Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi, dijital dünyada önemli bir kırılma noktası olarak görülüyor. 5651 sayılı kanuna eklenen yeni maddelerle birlikte sosyal medya ve oyun platformlarına e-Devlet üzerinden yaş doğrulama zorunluluğu getirildi.
Düzenlemeye göre 15 yaş altındaki çocuklara sosyal medya hizmeti sunulması yasaklanırken, platformlara mahkeme kararlarını bir saat içinde uygulama ve hukuka aykırı içeriklerin yeniden yüklenmesini engelleme yükümlülüğü de verildi. Kurallara uymayan platformlar için ise ciddi para cezaları ve bant daraltma yaptırımları öngörülüyor.
Çocukların korunması gerekçesi öne çıkarıldı
İktidar cephesi, söz konusu düzenlemenin temel amacının çocukları dijital ortamlarda korumak olduğunu savunuyor. Özellikle sosyal medya ve oyun platformlarında küçük yaş gruplarının maruz kaldığı içeriklerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Ancak yasa daha Meclis’ten geçer geçmez farklı kesimlerden eleştiriler yükselmeye başladı. Bilişim uzmanları, hukukçular ve muhalefet temsilcileri, düzenlemenin kapsamının yalnızca çocuklarla sınırlı kalmadığını dile getiriyor.
Anonim internet kullanımı tartışma konusu oldu
İnternet ve bilişim hukuku alanındaki çalışmalarıyla bilinen Yaman Akdeniz, düzenlemenin anonim internet kullanımını fiilen ortadan kaldıracağını savundu. Akdeniz’e göre e-Devlet üzerinden yapılacak yaş doğrulaması, tüm kullanıcılar için dijital kimlik zorunluluğu anlamına geliyor.
Akdeniz, bu sürecin yalnızca çocukları koruma amacıyla sınırlı olmadığını belirterek, “Anonim internet kullanımı fiilen sona eriyor. Bu uygulama, tüm toplumu kapsayan bir dijital kimlik sistemine dönüşebilir” değerlendirmesinde bulundu. Ona göre ortaya çıkan tablo, daha geniş bir denetim mekanizmasının işareti.
Uzmanlar veri güvenliği ve fişleme riskine dikkat çekiyor
Bilişim Uzmanı İsmail Gökhan Bayram ise düzenlemenin teknik boyutuna dikkat çekti. Bayram, e-Devlet entegrasyonunun ciddi veri güvenliği riskleri barındırdığını ifade etti.
Bayram’a göre anonimlik, özellikle baskı altında olan bireyler için önemli bir hak olarak öne çıkıyor. Yeni düzenlemenin bu alanı daraltabileceğini belirten uzman, kullanıcıların kimliklerini gizleyerek ifade özgürlüğünü kullanma imkanının zayıflayacağını dile getirdi.
Öte yandan Bayram, alternatif teknolojilerin bulunduğunu da hatırlattı. “Sıfır-bilgi kanıtı” gibi yöntemlerle yaş doğrulaması yapılabileceğini ifade eden uzman, doğrudan resmi kimlik doğrulamasına gidilmesini eleştirdi. Bu tercihin, daha çok gözetim odaklı bir yaklaşım izlenimi verdiğini söyledi.
Platformlara ağır yükümlülükler getirildi
Yasa kapsamında sosyal medya ve oyun platformlarına getirilen yükümlülükler de dikkat çekiyor. Mahkeme kararlarının bir saat içinde uygulanması zorunluluğu ve içeriklerin yeniden yüklenmesini engelleme sorumluluğu, şirketler açısından ciddi bir operasyonel baskı oluşturacak.
Bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde uygulanacak para cezaları ve bant daraltma yaptırımları, platformların Türkiye’deki faaliyetlerini doğrudan etkileyebilecek düzeyde.
Dijital dünyada yeni bir dönem mi başlıyor
Tüm bu gelişmeler, Türkiye’de internet kullanımına dair yeni bir dönemin başlayıp başlamadığı sorusunu gündeme taşıdı. Düzenlemenin çocukları koruma amacıyla hazırlandığı vurgulanırken, kapsamının genişliği farklı endişeleri de beraberinde getiriyor.
