Aydın'ın Bozdoğan ilçesinde zakkum çiçeğini yiyen bir kişinin hastaneye kaldırılması, Türkiye'de süs bitkisi olarak sıkça görülen zakkumun ne kadar tehlikeli olduğunu bir kez daha gündeme taşıdı. Uzmanlar, zakkumun çiçeğinden yaprağına, dalından köküne kadar tüm bölümlerinin zehirli olduğunu belirterek vatandaşları uyarıyor.
Zakkum neden zehirlidir?
Zakkum (Ağarcık), içerdiği kardiyotonik glikozitler nedeniyle son derece toksik bir bitkidir. Özellikle oleandrin ve benzeri bileşikler, kalbin elektriksel iletim sistemini etkileyerek ciddi ritim bozukluklarına yol açabilir.
Bitkinin yalnızca çiçeği değil; Yaprakları, Dalları, Kökleri, Öz suyu, Kurumuş parçaları da aynı derecede zehirli özellik taşır.
Bir gramı bile tehlikeli
Uzmanlara göre yaklaşık 1 gram kuru zakkum yaprağı bile insanlarda ciddi zehirlenmeye neden olabilir. Üstelik bitkinin zehirli etkisi kurutma, kaynatma veya pişirme işlemleriyle ortadan kalkmaz.
Bu nedenle zakkumun hiçbir parçası tüketilmemeli, bitkiden yapılan çay veya benzeri uygulamalardan kesinlikle kaçınılmalıdır.
Zakkum zehirlenmesinin belirtileri
Zakkum tüketilmesi halinde şu belirtiler görülebilir:
Bulantı ve kusma
Karın ağrısı
İshal
Baş dönmesi
Halsizlik
Kalp ritminde düzensizlik
Nabzın yavaşlaması
Bayılma
İleri vakalarda kalp durması
Bu belirtilerden biri görüldüğünde vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Sadece yemek değil, temas da risk oluşturuyor
Zakkumun süt kıvamındaki öz suyu ciltte tahriş ve alerjik reaksiyonlara neden olabilir. Bahçe bakımı veya budama sırasında mutlaka koruyucu eldiven kullanılmalı, işlem sonrasında eller bol su ve sabunla yıkanmalıdır.
Dumanı da zararlı
Uzmanlar, budanan zakkum dallarının kesinlikle yakılmaması gerektiğini belirtiyor. Bitkinin yanması sırasında ortaya çıkan dumanın solunması da sağlık açısından risk oluşturabiliyor.
Çocuklar ve evcil hayvanlar için daha büyük tehlike
Parlak çiçekleri nedeniyle çocukların ilgisini çekebilen zakkum, evcil hayvanlar açısından da ölümcül sonuçlara yol açabiliyor. Bu nedenle çocukların oyun alanlarında ve evcil hayvanların bulunduğu bahçelerde zakkum bitkisine karşı ekstra dikkat edilmesi tavsiye ediliyor.
Zakkumun kökeni
Zakkum, halk arasında yaygın olarak Akdeniz bitkisi olarak bilinse de kesin bir menşe bölgesi bulunmuyor. "Zakkum" kelimesi Arapça kökenli olup, bitkinin Türkçedeki geleneksel adı Ağarcık olarak biliniyor.
Uzmanlardan önemli uyarı
Zakkum, geçmişte bazı geleneksel uygulamalarda dıştan kullanılmış olsa da, içerdiği güçlü toksik maddeler nedeniyle kendi kendine tedavi amacıyla kullanılmamalıdır. Bitkinin herhangi bir parçasının yanlışlıkla yenmesi veya çocuklar tarafından ağıza alınması durumunda zaman kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı veya en yakın acil servise başvurulmalıdır. Erken müdahale, ciddi sağlık sorunlarının önlenmesinde büyük önem taşır.