Cezaevinden tahliye edilen hükümlülerin yaklaşık yüzde 45’inin yeniden suç işlemesi, ceza infaz sisteminde kapsamlı bir değişikliği gündemegetirdi. Adalet Bakanlığı bu tabloyu tersine çevirmek amacıyla rehabilitasyon odaklı yeni bir infaz yaklaşımı için eylem planı hazırladı. AK Parti ve MHP’nin gündemiyle ortaya çıkan düzenlemelerin, iki yıl içinde hayata geçirilmesi planlanıyor.
Yeniden suç oranları dünya ile paralel seyrediyor
Adalet Bakanlığı kaynaklarına göre, cezaevinden çıktıktan sonra yeniden suç işleme oranı dünya genelinde yüzde 40–45 bandında bulunuyor. Türkiye’de de bu oranın yaklaşık yüzde 45 seviyesinde olduğu ifade ediliyor. Yetkililer, sorunun yalnızca ceza süresiyle değil, infaz sürecinin niteliğiyle doğrudan ilişkili olduğuna dikkat çekiyor. Bir kez suç işleyen bireyin, psikolojik eşiği geçtikten sonra yeniden suça yönelmesinin daha kolay hale geldiği belirtiliyor.
İnfaz rejiminde rehabilitasyon ön plana çıkacak
Hazırlanan eylem planı kapsamında, ceza infaz sisteminde suç, yaptırım ve infaz dengesi yeniden ele alınacak. Toplumsal ihtiyaçlar doğrultusunda ceza mevzuatı gözden geçirilirken, hükümlülerin cezaevi sonrası hayata uyumunu güçlendirecek mekanizmaların geliştirilmesi amaçlanıyor.
Alternatif yaptırımların kapsamı genişletilecek
Kısa süreli hapis cezalarına alternatif olarak uygulanan yaptırımların daha etkin hale getirilmesi planlanıyor. Ceza adaleti sistemi, hürriyeti bağlayıcı cezaya alternatif yeni yaptırım türleriyle desteklenecek. Böylece cezaevi dışındaki infaz yöntemlerinin hem caydırıcılığı hem de rehabilite edici yönü artırılacak.
Denetimli serbestlik süreci yeniden düzenlenecek
Denetimli serbestlik uygulamasında, hükümlülerin işledikleri suçun niteliğine uygun yükümlülüklere tabi tutulması sağlanacak. Maktu oranlı denetimli serbestlik sistemi de yeniden değerlendirilecek. Amaç, tahliye sonrası sürecin yalnızca bir formalite olmaktan çıkarılması ve hükümlünün topluma uyum sürecinin güçlendirilmesi.
Bakıma muhtaç hükümlüler için özel cezaevleri kurulacak
Eylem planında, ağır hastalığı veya bedensel engeli nedeniyle bakıma ihtiyaç duyan tutuklu ve hükümlüler için rehabilitasyona uygun müstakil ceza infaz kurumlarının kurulması da yer alıyor. Bu kurumlarla hem insani koşulların iyileştirilmesi hem de yeniden topluma kazandırma sürecinin desteklenmesi hedefleniyor.
Af değil, kontrollü infaz vurgusu yapılıyor
AK Parti kaynakları, kamuoyunda tartışılan düzenlemenin bir af ya da ceza indirimi olmadığını vurguluyor. Cezanın tamamının cezaevinde geçirilmesi yerine, kurallara uyan hükümlülerin bir bölümünü denetimli serbestlik altında tamamlamasının planlandığı ifade ediliyor.
Kurallara uymayanlar için daha ağır sonuçlar öngörülüyor
Yetkililer, denetimli serbestlikten yararlanan hükümlülerin kuralları ihlal etmesi halinde daha ağır yaptırımlarla karşılaşacağını bilmesi gerektiğini vurguluyor. Bu yaklaşımın, hem caydırıcılığı artırması hem de yeniden suç oranlarını düşürmesi amaçlanıyor.
Hedef suçluyu topluma yeniden kazandırmak
Adalet Bakanlığı kaynakları, infaz rejiminin temel amacının cezalandırmadan çok ıslah ve topluma yeniden kazandırma olduğunu belirtiyor. Yüzde 45 seviyesindeki yeniden suç oranının son derece yüksek ve endişe verci olduğu kaydedilirken, infaz sisteminin aile, toplum ve devlet iş birliğiyle bütüncül bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.