Tokat’ın Erbaa ilçesine bağlı Doğanyurt Köyü’nde faaliyet gösteren bir taş ocağıyla ilgili genişleme planı Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne taşındı. CHP Tokat Milletvekili Kadim Durmaz, köy yakınlarında faaliyet gösteren ocağın yaklaşık 23,09 hektarlık alanının 97,57 hektara çıkarılması yönündeki girişimi gündeme getirdi.
Durmaz, hem Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a hem de Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’ya yazılı soru önergeleri verdi. Önergelerde özellikle köydeki bağ alanları, su kaynakları ve üreticilerin geleceğiyle ilgili kaygıların cevaplandırılması istendi.
Milletvekili, ÇED sürecinin 2023 yılının Haziran ayında başlatıldığını, ardından 2025 Şubat ve Kasım aylarında İnceleme Değerlendirme Komisyonu toplantılarının yapıldığını hatırlattı. Buna rağmen sürecin hâlâ sonuçlandırılmadığına dikkat çekti.
Doğanyurt’un tarımsal yapısına dikkat çekti
Kadim Durmaz, Doğanyurt Köyü’nün özellikle üzüm ve bağ yaprağı üretimiyle bilinen bir yer olduğunu hatırlattı. Köyün ekonomik yapısının büyük ölçüde tarıma dayandığını söyleyen Durmaz, planlanan genişleme sahasının çevresindeki mesafeleri de dile getirdi.
Verilen bilgilere göre taş ocağı sahasının yaklaşık 60 metre yakınında bir su kaynağı bulunuyor. Tarım alanları ise 200 metre mesafeden itibaren başlıyor. Ayrıca yaklaşık 1 kilometrelik etki alanı içinde hem yerleşim yerleri hem de yoğun bağ alanları olduğu belirtiliyor.
Durmaz, bu nedenle çevresel etkilerin ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Toz taşınımı ve üreticinin kaybı soruldu
Tarım ve Orman Bakanlığı’na yöneltilen soru önergesinde özellikle üreticilerin karşılaşabileceği riskler gündeme getirildi. Taş ocağından kaynaklanabilecek toz taşınımının bağ yaprağı kalitesi, verim ve pazar değeri üzerindeki etkileri soruldu.
Durmaz ayrıca üreticilerin olası gelir kayıplarına karşı hangi tedbirlerin alınacağını da öğrenmek istedi. Bu konuda herhangi bir değerlendirme yapılıp yapılmadığının açıklanması talep edildi.
Çevresel etkiler ve denetimler gündemde
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na yöneltilen önergede ise farklı başlıklar yer aldı. Toz emisyonu, gürültü ve titreşim gibi çevresel etkilerin ölçülüp ölçülmediği soruldu. Aynı zamanda yerleşim alanlarına yakınlık nedeniyle insan sağlığı açısından bir değerlendirme yapılıp yapılmadığı da gündeme getirildi.
Önergede ayrıca kültür varlıklarının korunmasına yönelik görüşlerin alınıp alınmadığı ve sahada herhangi bir ihlal tespiti bulunup bulunmadığı soruları da yer aldı.
Durmaz’ın paylaştığı bilgilere göre 2024 yılında yapılan birleşik denetimde kapasite aşımı nedeniyle idari yaptırım uygulandığı bilgisi de belgelerde yer aldı.
“Mesele yalnızca bir taş ocağı değil”
Kadim Durmaz, Doğanyurt’taki tartışmanın sadece bir taş ocağı meselesi olmadığını söyledi. Konunun köydeki su kaynakları, tarım arazileri ve üreticilerin geleceğiyle doğrudan bağlantılı olduğunu dile getirdi.
Durmaz, bağ yaprağı ve üzümüyle öne çıkan bir köyde kamu yararının tarım alanlarını korumaktan geçtiğini ifade etti. Bakanlıkların konuyla ilgili sessiz kalmaması gerektiğini belirten Durmaz, köylüyü tedirgin eden iddiaların net şekilde açıklığa kavuşturulmasını istedi.
Sürecin nasıl ilerleyeceği ve taş ocağıyla ilgili kararın ne olacağı ise şimdilik belirsizliğini koruyor. Bölgedeki üreticiler ise gelişmeleri yakından takip ediyor.
Durmaz’ın Meclis'e sunduğu önergede şu sorular yer aldı:
1.Tokat/Erbaa Doğanyurt Köyü yakınındaki taş ocağı için 23 hektardan 97 hektara genişleme (kapasite artışı/alan artışı) talebi Bakanlığınıza iletilmiş midir? İletildiyse süreç hangi aşamadadır?
2.Söz konusu genişleme için ÇED süreci yürütülmekte midir? Yürütülüyorsa ÇED başvurusu, kapsamı, halkın katılımı süreci ve nihai kararın takvimi nedir?
3.Dosya kapsamında belirtilen su kaynağına 60 m mesafe dikkate alındığında, suyun korunmasına ilişkin hangi hidrojeolojik/jeolojik incelemeler yapılmıştır? Su kaynağı ve yeraltı suyu açısından risk değerlendirmesi var mıdır?
4.Tarım alanlarının 200 m’den başlaması nedeniyle; toz taşınımı, partikül madde, gürültü ve titreşim etkilerine ilişkin modelleme/ölçüm yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir?
5.Taş ocağı faaliyetinden kaynaklı toz emisyonunu azaltmaya yönelik (sulama, perdeleme, kapalı konveyör, yol kaplama, hız limiti, filtreleme vb.) hangi önlemler istenmiş; bu önlemlerin saha denetimleri hangi sıklıkla yapılmıştır?
6.1 km etki alanında yerleşim bulunduğu dikkate alınarak; insan sağlığı yönünden (solunum yolu riskleri, PM10/PM2.5 maruziyeti vb.) sağlık etkisi değerlendirmesi yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir?
7.Bölgede kültür varlıkları bulunduğu iddiaları kapsamında; ilgili kurum görüşleri alınmış mıdır? Alındıysa hangi tespitler yapılmış; sahaya ilişkin koruma tedbirleri nelerdir?
8.“Şartlı verilen izin sınırlarının dışına çıkıldığı” iddiaları doğru mudur? Doğruysa Bakanlığınızın yaptığı tespit, tutanak, idari yaptırım ve/veya faaliyeti durdurma işlemleri var mıdır?
9.İzin/ruhsat koşullarının ihlali tespit edilmişse, genişleme talebi de dâhil olmak üzere süreçte iptal/geri alma değerlendirmesi yapılmış mıdır?
10.Faaliyet alanı ve çevresinde iyileştirme (ağaçlandırma/toprak serimi/erozyon kontrolü) planı var mıdır? Varsa takvimi ve denetim mekanizması nedir?
