Bağ-Kur kapsamında sigortalı olan esnaf ve çiftçiler için emeklilik süreci uzun zamandır zorlayıcı bir tablo çiziyor. Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş sınırı ve 9 bin prim günü şartı, birçok kişi için ulaşılması güç bir hedef olarak öne çıkıyor. Özellikle EYT düzenlemesi dışında kalanlar için beklentiler devam ederken, farklı bir seçenek dikkat çekmeye başladı.
9 bin gün yerine 1.800 gün yeterli
Sosyal güvenlik mevzuatında yer alan malulen emeklilik hakkı, sadece SSK’lılara değil Bağ-Kur’lulara da tanınıyor. Bu kapsamda en kritik nokta, sigortalının çalışma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedildiğinin SGK Sağlık Kurulu raporuyla belgelenmesi.
Bu şart sağlandığında, 9 bin gün yerine yalnızca 1.800 gün primle emeklilik mümkün hale geliyor. Bu durum, özellikle sağlık sorunları yaşayan sigortalılar için önemli bir fırsat olarak görülüyor.
Emeklilik için üç temel şart aranıyor
Malulen emeklilikten yararlanmak isteyenlerin belirli kriterleri karşılaması gerekiyor. İlk olarak en az 10 yıllık sigortalılık süresi ve toplamda 1.800 gün prim ödenmiş olması şartı bulunuyor.
Ancak kişi bir başkasının bakımına muhtaç durumdaysa, bu 10 yıllık süre şartı aranmıyor. Yani sadece 1.800 gün prim yeterli sayılıyor.
Bir diğer önemli nokta ise borçsuzluk şartı. Sigortalının SGK’ya herhangi bir prim borcunun bulunmaması gerekiyor. Bu detay çoğu kişi tarafından gözden kaçabiliyor.
Başvuru sırasında iş yerini kapatmak gerekmiyor
Birçok esnafın yanlış bildiği bir konu da başvuru süreciyle ilgili. Maluliyet tespiti için hastaneye sevk alınırken iş yerinin kapatılması gerekmiyor.
Sigortalılar ticari faaliyetlerini sürdürürken başvuruda bulunabiliyor. İş yerinin kapatılması ise yalnızca emekli aylığının bağlanması aşamasında isteniyor. Bu durum, başvuru sürecini daha esnek hale getiriyor.
Statü değişikliği süreci etkiliyor
Maluliyet süreci devam ederken sigortalının statüsünün değişmesi de mümkün. Örneğin Bağ-Kur’dan SSK’ya geçiş yapılabiliyor. Bu durumda emekli aylığı, son statüye göre hesaplanıyor.
Ancak burada önemli bir detay var. Tahsis talebinden sonra yeniden sigortalı olunursa, maluliyet talebi geçersiz sayılıyor. Bu nedenle süreçte dikkatli olunması gerekiyor.
Bazı gruplar için ek şartlar var
Her sigortalı için durum aynı değil. Örneğin muhtarların emekli aylığı alabilmesi için görevlerinden ayrılması gerekiyor.
Tarım Bağ-Kur’luları için ise ziraat odası kayıtlarının kapatılması ya da muafiyet belgesi sunulması şartı aranıyor. Bu detaylar, başvuru sürecinde belirleyici oluyor.
Maaşın başlangıç tarihi nasıl belirleniyor
Malulen emekli aylığının başlangıcı, sağlık raporunun ve başvurunun tarihine göre değişiyor. Eğer rapor başvurudan önce alınmışsa maaş, talep tarihini izleyen ay başında başlıyor.
Rapor daha sonra düzenlenmişse bu kez rapor tarihini takip eden ay esas alınıyor. Mahkeme kararıyla malul sayılanlarda ise işin bırakıldığı tarih önem taşıyor.