Antakya, Antalya, Bolu, Bursa, Kütahya, Edirne, İstanbul, İzmit, Kayseri, Sivas, Nevşehir, Adıyaman, Elazığ ve Osmaniye. Topluluklara dayanan il merkezi adları Isparta, Bitlis, Siirt, Kars, Bayburt, Manisa, Mardin, Hakkari, Diyarbakır, Mersin, Iğdır, Aydın, Karaman, Tokat ve daha bir çok şehrin isimlerinin nereden geldiğini biliyor muydunuz? İşte 81 il için çıkarılan isim haritası...

Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Mustafa Ertürk, 'Türkiye İl Merkezi Kent Adlarının Kaynakları Üzerine Bir Araştırma' adlı çalışmada Türkiye'nin 81 ilinden 26'sının adının coğrafi özellikler, 27'sinin şehirleri kuran kişi ve topluluklar, 2'sinin fetihler, 6'sının tarihsel yapılar, 5'inin mitoloji, 5'inin ise dinle ilgili olduğu belirtti.

Adları fiziki şartlara dayanan 13 il var - İsmi topografik elemanlardan kaynaklanan illerin Ağrı, Tekirdağ, Bingöl, Tunceli, Van, Düzce, Bilecik, Kilis, Giresun, Trabzon, Rize, Erzincan, Karabük - Hidrografik elemanlardan kaynaklanan il isimleri Artvin, Ardahan, Sakarya, Bartın, Burdur, Gaziantep, Şanlıurfa, Denizli ve Zonguldak - Bitki örtüsünden kaynaklanan iller ise Yozgat, Kırşehir, Afyonkarahisar

Adını madenlerden alan tek şehir Gümüşhane Araştırmaya göre adı madenlerden kaynaklanan tek şehir Gümüşhane.

Yöresinde bilinen ilk kent adı olan Gümüşhane'nin antik çağdaki adı Argiropolis iken, bu adın eski Yunanca'da 'gümüş' anlamına gelen 'Argis'ten kaynaklandığı sanılıyor.

1461'de Osmanlıların eline geçen ve 'Canca' diye anılan yöreye 1534'te, madenlerinin zenginliğinden dolayı 'Gümüşhane' adı verildiği kaydedildi.


Kişi ve topluluklardan isimlerini alan iller Araştırmaya göre kişilere dayanan il merkezi adları Antakya, Antalya, Bolu, Bursa, Kütahya, Edirne, İstanbul, İzmit, Kayseri, Sivas, Nevşehir, Adıyaman, Elazığ ve Osmaniye.

Topluluklara dayanan il merkezi adları Isparta, Bitlis, Siirt, Kars, Bayburt, Manisa, Mardin, Hakkari, Diyarbakır, Mersin, Iğdır, Aydın, Karaman.


Fetih, mitoloji ve dini kökenli iller Araştırmada sadece 5 ilin adının mitolojiyle ilgili olduğu belirtilirken, bu kentlerin Adana, Konya, İzmir, Sinop ve Şırnak olduğu kaydedildi.

Ordu ve Yalova il merkezi adının fetihlerden kaynaklandığı bildirilen araştırmaya göre, dini kökenli il merkezi adları ise Amasya, Samsun, Ankara, Niğde ve Kahramanmaraş. Araştırmada Balıkesir, Aksaray, Çanakkale, Kırıkkale, Kırklareli ve Eskişehir il merkezi adlarının tarihsel yapılardan kaynaklandığı ifade edildi.

10 ilin adının nereden geldiği tartışmalı Kastamonu, Çankırı, Çorum, Tokat, Erzurum, Malatya, Muş, Batman, Muğla ve Uşak

Peki, Tokat’ın İsmi Nereden Gelir?

Tokat, kent adının kökeni konusunda çok sayıda rivayet bulunmaktadır. Bazı çalışmalarda Tokat’ın Togayıt Türkleri tarafından kurulduğu ve şehrin isminin bu topluluğa dayandığı öne sürülmüştür. Ali Cevat ve İ.Hakkı Uzunçarşılı gibi kimi tarihçiler, şehrin adının Tok-kat yani surlu şehir özelliğinden geldiğini savunmuşlardır. Bir başka görüşe göre ise, şehir adını Tok-at yani besili attan almıştır.
Komana Pontika, Pontus Galatikus, Pontus Polemonniakus, Evdoxia, Dokia sözcükleri İ.Ö. 4. yüzyıldan başlayarak Pers, Helenistik, Roma ve Bizansdevirleri boyunca varlığını sürdüren tarihsel kent Tokat ve çevresinin kayda geçen en eski adlarıdır.
Paul Wittek, Tokat’ın Bizans şehirlerinden Dokeia olduğunu ileri sürmüş ve çeşitli örneklerle bunu ispatlamaya çalışmıştır. Tokat kelimesi üzerine bir bildiri kaleme alan Sargon Erdem de Paul Wittek’in bu görüşünü desteklemiştir. Erdem, Dokeia kent adının çanak memleket anlamına geldiğinin söylenebileceğini, “etrafını çevreleyen dağlar arasında, gerçek bir çanak görünümünde olan ve devamlı surette içine su dolmak yani sel gelmek tehdidi altında yaşayan bu memleket için verilebilecek en uygun ismin” de bu olduğunu belirtmiştir.


81 ilin ismini duyanın aklına gelen ilk şey bu yukarıdaki haritada yer alıyor. Ankara, Antalya, İzmir, Bursa şehirlerinin ismi ile memleketinizin isminin neyi çağrıştırdığı bu haritaya göre görülebilir.

Ankara: Başkent

Antalya: Deniz, kum, güneş

İzmir: Saat kulesi

Bursa: İskender

Kocaeli'de ilkokul öğrencilerine ‘sıfır atık’ etkinliği Kocaeli'de ilkokul öğrencilerine ‘sıfır atık’ etkinliği

Erzurum: Cağ Kebabı

Tokat: Üzüm Yaprağı

Konya: Etli ekmek

Sivas: Kangal

İstanbul: Kalabalık

Editör: Haber Merkezi