Yüksek enflasyon ve hızlı kira artışları, düşük gelirli ailelerin harcama önceliklerini köklü şekilde değiştirdi. TÜİK verileri, en alt yüzde 20’lik gelir grubunda barınma maliyetlerinin bütçe içindeki payının 2025 itibarıyla %39’a çıkarak gıda harcamalarını geride bıraktığını ortaya koyuyor. Bu rakam, son 23 yılın en yüksek seviyesi olarak kayıtlara geçti.
23 Yıllık Seyirde Gıda Harcamaları Azaldı
2002 yılında en alt gelir grubunun bütçesinin yaklaşık %39’u gıda ve alkolsüz içeceklere ayrılıyordu. Ancak yıllar içinde bu oran gerileyerek 2025’te %29 seviyesine düştü. Barınma harcamalarının yükselmesi, ailelerin gıda harcamalarındaki payı azaltmak zorunda kalmalarına neden oldu.
Barınma Maliyetlerinde Rekor Artış
2002’de dar gelirli ailelerin konut ve kira giderleri bütçelerinin %28’ini oluştururken, 2025’te bu oran %39’a çıktı. Böylece barınma giderleri, ölçülebilen dönemin en yüksek seviyesine ulaşmış oldu. Artan kira ve konut maliyetleri, düşük gelir grubunun bütçesinde gıda harcamalarını geçerek öncelikli kalem haline geldi.
Gelir Grupları Arasındaki Makas Açılıyor
Üst gelir grubunda konut ve kira harcamalarının bütçe içindeki payı 2025’te %25 seviyesinde kaldı. Dar gelirli ailelerin %39’luk payı ile kıyaslandığında aradaki fark ciddi şekilde açıldı. Gıda harcamalarında ise düşük gelirli aileler varlıklı ailelerin iki katından fazla pay ayırıyor.
Üst Gelir Grubunun Harcama Öncelikleri
En üst gelir grubunun bütçesinde son 23 yılda ulaştırma, lokanta-oteller ve eğitim harcamaları yükseldi. Ulaştırmaya ayrılan pay %25’e ulaştı. Bu grupta gıda ve sağlık harcamaları bütçede daha küçük yer tutuyor.
Barınma Giderleri Dar Gelirlileri Zorluyor
Düşük gelirli haneler, artan konut ve kira giderleri nedeniyle sağlık, eğitim gibi diğer temel harcama kalemlerinde kısıntıya gitmek zorunda kaldı. TÜİK verileri, dar gelirli ailelerin bütçesinde barınma maliyetlerinin artık belirleyici rol oynadığını net şekilde gösteriyor.
