Yerel Tarihçi Hsan Erdem'in arşivinde yer alan siyah beyaz Tokat bağları fotoğrafı renklendirildi. Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi, Tokat'ın bağlarının saraylar ve imparatorluk çapında ne kadar büyük bir öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Tokat’ın Malkayası Bağları, bu bağcılık mirasının önemli bir örneği olup, hem Osmanlı dönemi hem de Tokat halkı için özel bir yere sahiptir.
Sultan 2. Abdülhamid’in Arşivinde Tokat Bağlarının Öne Çıkışı
Sultan Abdülhamid Han’ın arşivinde yer alan fotoğraf, Tokat’ın bağcılıkla olan ilişkisini ve bu bağların Osmanlı sarayındaki özel yerini gözler önüne seriyor. Fotoğrafın altındaki notta "Kasabanın (Tokat'ın) garb-ı cenubu (güney batı) cihetinde Malkaya bağları" ifadesi, bu bölgenin Osmanlı sarayı için ne denli önemli bir yere sahip olduğunu kanıtlar niteliktedir. Malkayası Bağları, yalnızca Tokat için değil, aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu için de önemli bir tarımsal alan olmuştur.
Tokat Bahçesi: Osmanlı'nın İlk Has Bahçesi
Tokat, Osmanlı İmparatorluğu'nda tarımsal anlamda çok özel bir yere sahiptir. Fatih Sultan Mehmet, Tokat'ın fethinin ardından İstanbul Beykoz sırtlarında Osmanlı'nın ilk Has Bahçesini kurmuş ve buraya “Tokat Bahçesi” adını vermiştir. Bu bahçe, Tokat’ın tarımsal mirasının bir simgesi haline gelmiştir. Evliya Çelebi de seyahatnamesinde, Fatih Sultan Mehmet’in Tokat’ı fethettikten sonra bölgede bir bahçe yapımını emrettiğini ve bu bahçenin “Tokat Bahçesi” olarak adlandırıldığını yazmıştır. Tokat’ın bağcılığı, sadece toprakla değil, aynı zamanda saraylarla da ilişkilendirilmiştir.
Tokat Bağları Günümüzde: Bir Mirasın Yok Olma Tehlikesi
Bugün, Tokat’ta yer alan bu özel bağların çeşitliliği, tarihi önemini yitirme tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. Sultan Abdülhamid’in zamanında bu bağlara özel gösterilen ilgi, günümüzde sadece Metin Gurdere Bakanımızın ihdas ettiği Malkayası bağlarında görülebilmektedir. Maalesef, Tokat’ın orijinal meyve çeşitleri, zamanla kaybolmaya yüz tutmuş ve günümüzde yalnızca birkaç örnekle hayatta kalabilmiştir. Tokat’tan giden ayva, şeftali, muşmula ve üzüm çeşitleri, geçmişte saraylarda büyük rağbet görmüşken, bu türler artık büyük bir kaybolma tehlikesi altındadır.
