Tokat’ın Erbaa ilçesindeki Horoztepe, Anadolu'nun binlerce yıllık geçmişine ışık tutabilecek yeni keşiflerin merkezinde. ABD’den Türkiye’ye iade edilen 40 tarihi eserle yeniden gündeme gelen bölgede, bulunan eserlerin Alacahöyük’teki 13 kraliyet mezarından çıkarılan buluntularla benzerlik taşıdığı açıklandı. Uzmanlara göre Horoztepe’de yapılacak yeni kazılar, yaklaşık 4 bin yıllık tarihin bilinmeyen yönlerini ortaya çıkarabilir.
Horoztepe’de kraliyet mezarlarıyla dikkat çeken benzerlik
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi (TOGÜ) Arkeoloji Bölümü Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Semih Yaşar Çizikci, Erbaa ilçesindeki Horoztepe'nin Anadolu arkeolojisi açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.
Bölgede ortaya çıkarılan Erken Tunç Çağı eserlerinin, Çorum’daki Alacahöyük’te bulunan 13 kraliyet mezarının buluntularıyla önemli benzerlikler gösterdiğini belirten Çizikci, Horoztepe'nin henüz tüm yönleriyle aydınlatılamadığına işaret etti.
Bu benzerlik, iki merkez arasındaki kültürel ilişkilerin anlaşılması açısından önem taşırken, Horoztepe'deki topluluğun sosyal yapısı ve inanç dünyasına ilişkin yeni soruları da gündeme getiriyor.
1950’li yıllarda keşfedildi, gizemi hâlâ sürüyor
Horoztepe, 1950’li yıllarda Prof. Dr. Tahsin Özgüç ve Mahmut Akok’un çalışmalarıyla bilim dünyasının dikkatini çekti.
Milattan önce 2200-2000 yıllarına tarihlenen mezar buluntuları, dönemin gelişmiş metal işçiliği ve ölü gömme gelenekleri hakkında önemli bilgiler sundu.
Aradan geçen yaklaşık 70 yıla rağmen Horoztepe'de yaşayan insanların kimliği, toplumsal örgütlenmesi ve çevredeki diğer yerleşimlerle ilişkileri konusunda araştırılması gereken çok sayıda konu bulunuyor.
ABD’den dönen 40 eser gözleri yeniden Erbaa’ya çevirdi
Horoztepe'nin yeniden gündeme gelmesinde, yurt dışına çıkarılan 40 tarihi eserin Türkiye'ye iade edilmesi de etkili oldu.
Çizikci, eserlerin birçoğunun kaçak kazılar sonrasında ele geçirildiğine dikkat çekerek bilimsel araştırma yapılmadan çıkarılan buluntuların, ait oldukları döneme ilişkin önemli bilgilerin kaybolmasına yol açabildiğini vurguladı.
Tarihi eserlerin yalnızca biçimleri ve yapıldıkları malzemelerle değil, çıkarıldıkları alan ve çevredeki diğer arkeolojik kalıntılarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Tokat’ta yeni kazılar tarihin seyrini değiştirebilir
Horoztepe’de bilimsel yöntemlerle gerçekleştirilecek yeni kazılar, Anadolu'nun Erken Tunç Çağı hakkında bugüne kadar bilinmeyen ayrıntıları gün yüzüne çıkarabilir.
Özellikle Alacahöyük’teki kraliyet mezarlarıyla görülen benzerliklerin hangi kültürel ilişkilerden kaynaklandığının belirlenmesi, bölgenin tarihsel konumunun daha iyi anlaşılmasını sağlayabilir.
Çizikci'ye göre yeni araştırmalar, eserleri üreten ve kullanan toplumun yaşam biçimi, inançları ve diğer topluluklarla ilişkileri hakkında önemli veriler sunabilir.
4 bin yıllık miras yapılaşma tehdidi altında
Horoztepe'deki en önemli sorunlardan biri ise arkeolojik alanın korunması. Bölgedeki yoğun yapılaşma ve tarımsal faaliyetlerin tarihi kalıntılara ulaşmayı güçleştirdiğini belirten Çizikci, yalnızca yurt dışından getirilen eserlerin korunmasının yeterli olmadığını, bu eserlerin çıkarıldığı alanların da güvence altına alınması gerektiğini söyledi. Bölgede kurtarma kazılarının gerçekleştirilmesi çağrısında bulunan Çizikci, Horoztepe'nin bilimsel yöntemlerle yeniden araştırılmasının önemine dikkat çekti.
Şimdi gözler Erbaa'da yapılabilecek yeni arkeolojik çalışmalara çevrildi. Çünkü Horoztepe'deki her yeni buluntu, yalnızca Tokat'ın değil, Anadolu'nun yaklaşık 4 bin yıl önceki tarihine ilişkin yeni bir bilgi sunma potansiyeli taşıyor.
