Kazakistan’ın en büyük şehri Almatı, artan nüfus ve trafik yoğunluğuna karşı raylı ulaşım yatırımlarını büyütüyor. Şehir yönetimi, 2015 yılında askıya alınan tramvay hizmetinin ardından ilk modern hafif raylı sistem (LRT) hattını devreye almaya hazırlanıyor.
Yaklaşık 2,37 milyon nüfusa sahip Almatı’da raylı toplu taşıma bugün büyük ölçüde tek metro hattıyla sınırlı. Yeni LRT projesi ise şehrin en yoğun ulaşım koridorlarından bazılarını doğrudan raylı sisteme bağlayacak.
Almatı’nın İlk LRT Hattı 18,3 Kilometre Uzunluğunda Olacak
Projenin ilk etabı toplam 18,3 kilometre uzunluğunda planlanıyor. Hattın 2027 yılının sonuna kadar yolcu taşımaya başlaması hedefleniyor.
Ancak yetkililer, kesin açılış takviminin trenlerin üretim ve teslimat sürecine bağlı olarak değişebileceğine dikkat çekiyor.
Almatı LRT'sinin en önemli teknik özelliklerinden biri ise hattın tamamen zemin seviyesinde inşa edilecek olması. Astana’daki LRT projesinin aksine Almatı hattında yükseltilmiş viyadükler bulunmayacak.
İki Şerit Tamamen LRT’ye Ayrılacak
LRT hattı, Bauyrzhan Momyshuly ve Tole Bi caddeleri gibi önemli ulaşım arterlerinin belirli bölümlerinden geçecek.
Hattın hizmete girmesiyle birlikte bu güzergâhlarda yolun iki orta şeridi tamamen hafif raylı sisteme tahsis edilecek. Böylece trenler genel araç trafiğinden fiziksel olarak ayrılmış özel hatlarda çalışacak.
Projenin temel amacı yalnızca daha hızlı tren işletmek değil, LRT araçlarının otomobil trafiğinden etkilenmesini engelleyerek daha düzenli ve öngörülebilir bir toplu taşıma hizmeti oluşturmak.
Trenler 70 Kilometre Hıza Çıkabilecek
Almatı LRT trenlerinin teknik olarak saatte 65-70 kilometreye kadar hız yapabilmesi planlanıyor.
Bununla birlikte hattın ortalama işletme hızının yaklaşık 30-35 kilometre/saat seviyesinde olması bekleniyor.
Bu farkın temel nedeni durak aralıkları. LRT güzergâhında durakların ortalama 700 metre mesafelerle konumlandırılması planlanıyor. Sık duraklama nedeniyle trenlerin maksimum hızına sürekli olarak ulaşması beklenmiyor.
Bu nedenle sistemin ulaşım avantajı, yüksek maksimum hızdan çok özel hat üzerinde ve karayolu trafiğinden ayrılmış şekilde çalışmasından kaynaklanacak.
375 Altyapı Hattı Yer Değiştirecek
Projenin ray döşeme ve ana inşaat çalışmalarından önce önemli bir altyapı çalışmasının tamamlanması gerekiyor.
Su, kanalizasyon, ısıtma, doğal gaz ve elektrik şebekeleri başta olmak üzere toplam 375 altyapı hattı bölümünün güzergâhtan taşınması planlanıyor.
Özellikle Tole Bi Caddesi'nde yürütülen bu çalışmalar nedeniyle mevcut trafik akışında geçici düzenlemeler uygulanıyor. Bazı kesimlerde yol daraltılırken araç trafiği geçici olarak karşı şeritlere yönlendiriliyor.
Bu altyapı deplasmanlarının tamamlanması, LRT'nin ana inşaat aşamasına geçebilmesi açısından kritik önem taşıyor.
Tramvay Sisteminin Yerini Modern LRT Alacak
Almatı'nın raylı ulaşım geçmişi yeni değil. Şehirde ilk tramvaylar 1937 yılında hizmete girdi ve sistem yaklaşık 80 yıl boyunca toplu ulaşımın önemli parçalarından biri oldu.
Ancak iki ciddi kazanın ardından tramvay işletmesi 2015 yılında askıya alındı. Eski hatların yeniden canlandırılması yerine daha modern bir hafif raylı sistem kurulması gündeme geldi.
Yeni LRT projesi, bu açıdan Almatı'nın yaklaşık on yıl önce kaybettiği yüzey raylı ulaşım sisteminin modernize edilmiş bir versiyonla geri dönmesi anlamına geliyor.
2040’ta LRT Ağı 76 Kilometreye Ulaşacak
Almatı'nın ulaşım planı yalnızca 18,3 kilometrelik ilk etaptan oluşmuyor.
Şehrin uzun vadeli ulaşım planlarında hafif raylı sistem ağının 2040 yılına kadar 76 kilometreye çıkarılması hedefleniyor.
LRT yatırımları; metro hatlarının geliştirilmesi, hızlı otobüs taşımacılığı (BRT) koridorlarının genişletilmesi ve özel otobüs şeritlerinin artırılmasıyla birlikte daha geniş kapsamlı bir toplu taşıma dönüşümünün parçası olarak değerlendiriliyor.
Almatı’da Ulaşım Öncelikleri Değişiyor
Yaklaşık 2,37 milyon kişinin yaşadığı Almatı'da artan araç sayısı ve günlük işe gidiş-geliş hareketliliği mevcut yol altyapısı üzerinde ciddi baskı oluşturuyor.
18,3 kilometrelik ilk LRT hattıyla birlikte kentin bazı ana caddelerinde otomobiller için kullanılan yol alanının kalıcı olarak raylı toplu taşımaya ayrılması planlanıyor.
Bu nedenle proje yalnızca yeni bir ulaşım aracının devreye alınması değil, şehir içindeki yol kullanım önceliklerinin otomobilden toplu taşımaya doğru değiştirilmesi açısından da önemli bir adım olarak öne çıkıyor.
Almatı'nın 2027 sonunda hizmete almayı hedeflediği ilk LRT hattı başarılı şekilde işletmeye alınırsa, şehirdeki yüzey raylı ulaşımın yeniden başlamasının yanı sıra 2040 hedeflenen 76 kilometrelik LRT ağı için de ilk büyük adım atılmış olacak.
