Türkiye Büyük Millet Meclisinin kuruluşundan günümüze kadar Tokat’ı parlamentoda temsil eden milletvekillerini sizler için derledik. Cumhuriyet tarihine tanıklık eden isimlerden günümüz siyasetçilerine kadar 1. dönemden 28. döneme uzanan bu araştırmada, Tokat’ın siyasi geçmişine ışık tutuyoruz.
Haber dizimizin ilk bölümünde, 1920 yılında açılan Birinci Mecliste Tokat’ı temsil etmek üzere seçilen milletvekillerinin hayatlarını, mesleklerini ve siyasi geçmişlerini ele aldık. İkinci bölümde ise 1923-1927 yılları arasında görev yapan 2. Dönem Tokat milletvekillerini inceledik.
Haber dizimizin üçüncü bölümünde, 1927-1931 yılları arasında görev yapan 3. Dönem Tokat milletvekillerini mercek altına alıyoruz.
Cumhuriyet'in ilanının ardından Türkiye'nin yeni yönetim yapısının şekillendiği, siyasi ve idari kurumların yeniden düzenlendiği bu dönemde Tokat'ı TBMM'de temsil eden isimler arasında askerler, diplomatlar, sağlık alanında görev yapmış isimler ve devlet yönetiminde önemli sorumluluklar üstlenmiş siyasetçiler yer aldı.
3. Dönemde Tokat'ı Cumhuriyet Halk Partisi mensubu Hacı Mustafa Süsoy, Salih Süreyya Gençağa, Hüseyin Hüsnü Sarı, Bekir Lütfi Çiftçi ve Ali Şevki Berker temsil etti.

1. Hacı Mustafa Süsoy (1876-1934)
Askerlikten milletvekilliğine uzanan bir hayat
1876 yılında Tokat'ta dünyaya gelen Hacı Mustafa Süsoy, Mustafa Vasfi Bey adıyla da tanınıyordu. Babasının adı Osman, annesinin adı Nefise olan Süsoy, eğitimini rüştiyede tamamladıktan sonra askerlik mesleğine yöneldi.
Askerlik hayatında piyade binbaşı rütbesine kadar yükselen Süsoy, Çatalca Ordusu Ürgüp Taburu Bölük Komutanlığı ve Karargâh Subaylığı görevlerinde bulundu.
Millî Mücadele döneminde de görev alan Süsoy, kırmızı-yeşil şeritli İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi.
Siyasi hayatına Birinci Mecliste Tokat milletvekili olarak başlayan Hacı Mustafa Süsoy, Cumhuriyet Halk Partisi çatısı altında 1, 2, 3 ve 4. dönemlerde Tokat milletvekilliği yaptı.
Tokat'ı dört dönem boyunca TBMM'de temsil eden Süsoy, 11 Ekim 1934 tarihinde hayatını kaybetti. Evli ve üç çocuk babasıydı.

2. Salih Süreyya Gençağa (1892-1953)
Tarım, eğitim ve devlet yönetiminden TBMM'ye
1892 yılında Tokat'ta doğan Salih Süreyya Gençağa, Süreyya Tevfik Bey ve Süreyya Tevfik Genca adlarıyla da tanınıyordu. Babasının adı Tevfik, annesinin adı Arife Rukkiye idi.
Halkalı Yüksek Ziraat Okulundan mezun olan Gençağa, Almanya'da ihtisas yaptı. Almanca ve Fransızca bilen Gençağa, meslek hayatında tarım, eğitim ve askerlik alanlarında çeşitli görevler üstlendi.
Bağcılık ve şarapçılıkla ilgilenen Gençağa, zabıt kâtipliği ve mülazım-ı sani rütbesiyle askerlik görevlerinde bulundu. Kafkas Cephesi Talimgâhında takım ve bölük komutanlığı yaptı.
Tarım alanındaki uzmanlığıyla İstimar Dersleri öğretmen yardımcılığı ve Ankara Yüksek Ziraat Okulu öğretmenliği görevlerini yürüttü. Ayrıca çeşitli idari görevlerde bulundu.
Siyasi hayatında Cumhuriyet Halk Partisi bünyesinde yer alan Gençağa, Tokat milletvekili olarak 3, 4 ve 5. dönemlerde TBMM'de görev yaptı. Mecliste Divan-ı Riyaset Kâtipliği görevini de üstlendi.
Üç dönem Tokat milletvekilliği yapan Salih Süreyya Gençağa, 1 Eylül 1953 tarihinde hayatını kaybetti. Bekârdı.

3. Hüseyin Hüsnü Sarı (1888-1963)
Sağlık alanındaki tecrübesini siyasete taşıdı
1888 yılında İstanbul'da doğan Hüseyin Hüsnü Sarı'nın babasının adı Mustafa, annesinin adı Zehra idi.
Yüksek Eczacılık Okulundan mezun olan Sarı, Fransızca ve Arapça biliyordu. Meslek hayatına eczacılıkla başlayan Sarı, Tokat'ın Zile ilçesinde belediye eczacılığı görevinde bulundu.
İpek Sanacağı Belediye Eczacılığı, Bağdat Hükümet Hastanesi Başeczacılığı, 6. Hilâl-i Ahmer Hastanesi Müdürlüğü ve Başeczacılığı gibi görevler üstlendi.
Öğretmen Okulu ve Sanayi Okulunda tabii bilimler ve sağlık bilimleri öğretmenliği yaptı. Irak Bölgesi Sağlık Kuruluşları Müfettişliği görevinde de bulunan Sarı, Şam ve Halep hastanelerinde çalıştı.
Bulaşıcı Hastalıklar Hastanesi Başeczacılığı, Sağlık Deposu Müdürlüğü, İstanbul Sağlık Kuruluşları Muhasebeciliği ve İstanbul Bulaşıcı Hastalıklarla Mücadele Heyeti Muhasebeciliği görevlerinde bulundu.
Sağlık alanındaki uzun meslek hayatının ardından siyasete giren Hüseyin Hüsnü Sarı, Cumhuriyet Halk Partisinden 3. Dönem Tokat milletvekili seçildi.
TBMM'de bir dönem Tokat'ı temsil eden Sarı, 4 Haziran 1963 tarihinde hayatını kaybetti. Evli ve iki çocuk babasıydı.

4. Bekir Lütfi Çiftçi (1875-1933)
Osmanlı ordusundan Cumhuriyet Meclisine
1875 yılında İzmir'in Tire ilçesinde doğan Bekir Lütfi Çiftçi'nin babasının adı Ahmet, annesinin adı Ayşe idi.
Askerî eğitim alan Çiftçi, Erkân-ı Harbiye mezunuydu. Fransızca ve Almanca bilen Çiftçi, Osmanlı ordusunda önemli komutanlık ve kurmaylık görevlerinde bulundu.
İşkodra Askerî Rüştiyesi Müdürlüğü, İstanbul Maltepe Piyade Atış Okulu Tabur Komutanlığı, Selanik Küçük Zabit Okulu Komutanlığı ve Vardar Ordusu Baş Yaverliği görevlerini yürüttü.
İstanbul Beyoğlu Bölge Komutan Yardımcılığı, Örfî İdare Divanı Harbi Soruşturma Başkanlığı, Şehzade Osman Fuat ve Cemalettin Efendilerin Refakat Subaylığı gibi görevlerde bulundu.
Ayrıca Başkomutanlık Genelkurmay Başkanlığı 1. Yaverliği, 9. Fırka Kurmaylığı, Ordu Dairesi İkmal Şubesi Müdürlüğü, 54. Fırka Kurmaylığı ve 4. Ordu Menzil Müfettişliği Kurmay Başkanlığı görevlerini üstlendi.
İstanbul Karargâhı Umumi Sahra Demiryolları 3. Şube Müdür Muavinliği ve Anadolu ile Bağdat Askerî Hatlar Komiserliği görevlerinde de bulundu.
Askerî kariyerinin yanı sıra Hakkâri ve Bitlis valilikleri yapan Çiftçi, Cumhuriyet Halk Partisinden 3 ve 4. dönemlerde Tokat milletvekili olarak TBMM'de görev aldı.
Kırmızı şeritli İstiklal Madalyası ve çeşitli nişanlarla ödüllendirilen Bekir Lütfi Çiftçi, 30 Ocak 1933 tarihinde hayatını kaybetti. Evli ve üç çocuk babasıydı.

5. Ali Şevki Berker (1883-1961)
Diplomasi ve dış politikadan Tokat milletvekilliğine
1883 yılında Sivas'ın Divriği ilçesinde doğan Ali Şevki Berker'in babasının adı Mehmet Muştak, annesinin adı Hatice idi.
Hukuk Mektebinden mezun olan Berker, Fransızca, Almanca ve İngilizce biliyordu. Meslek hayatını büyük ölçüde diplomasi ve dış ilişkiler alanında sürdürdü.
Hariciye Nezareti Tahriratı, Hariciye Kalemi Mülazımlığı ve Hulefalığı, Hariciye Vekâleti Şifre Kalemi Hulefalığı gibi görevlerde bulundu.
Şehbenderlik müsevvidliği, hususi kalem görevleri, mümeyyizlik ve hususi kalem müdürlüğü yapan Berker, devletin dış ilişkiler teşkilatında çeşitli sorumluluklar üstlendi.
Umur-ı İdare Umum Müdürlüğü, Stockholm ve Karadağ sefirlikleri, Hariciye Vekâleti Müsteşarlığı, Şehbenderlik ve Ticaret Umum Müdürlüğü ile Mühürdar Muavinliği görevlerinde bulundu.
Diplomatik alandaki çalışmalarının ardından siyasete giren Ali Şevki Berker, Cumhuriyet Halk Partisinden 3. Dönem Tokat milletvekili olarak TBMM'de görev yaptı.
Bir dönem Tokat milletvekilliği yapan Berker, 2 Ekim 1961 tarihinde hayatını kaybetti. Evli ve iki çocuk babasıydı.
3. Dönemde Tokat'ı Beş Milletvekili Temsil Etti
1927-1931 yıllarını kapsayan 3. Yasama Döneminde Tokat'tan milletvekili seçilen beş isim, farklı meslek ve devlet yönetimi tecrübeleriyle TBMM'de görev yaptı.
Hacı Mustafa Süsoy ve Bekir Lütfi Çiftçi askerî geçmişleriyle, Salih Süreyya Gençağa tarım ve eğitim alanındaki çalışmalarıyla, Hüseyin Hüsnü Sarı sağlık sektöründeki deneyimiyle, Ali Şevki Berker ise diplomasi alanındaki kariyeriyle öne çıktı.
Beş milletvekilinin tamamı Cumhuriyet Halk Partisi çatısı altında parlamentoda yer aldı.
Tokat'ın Meclis tarihine bakıldığında 3. Dönem, hem Birinci Meclisten itibaren görev yapan isimlerin siyasi hayatlarını sürdürdüğü hem de farklı mesleklerden gelen milletvekillerinin şehri temsil ettiği bir dönem olarak dikkat çekiyor.
Tokat'ın Meclis Tarihi haber dizimizin bir sonraki bölümünde, 1931-1935 yılları arasında görev yapan 4. Dönem Tokat milletvekillerini ele alacağız.




