Acil Tıp Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Gültekin Akyol, kene kaynaklı risklerin yalnızca Kırım Kongo Kanamalı Ateşi ile sınırlı olmadığına dikkat çekerek ateş, halsizlik, döküntü ve ciltteki değişikliklerin önemsenmesi gerektiğini söyledi.
Yaz aylarında kırsal alanlar, ormanlık bölgeler ve piknik alanlarında daha sık karşılaşılan keneler, ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Türkiye’de kene denildiğinde ilk akla gelen hastalıklardan biri Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) olsa da uzmanlar farklı kene türlerinin başka enfeksiyonları da taşıyabildiği konusunda uyarıyor.
Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Tıp Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Gültekin Akyol, özellikle kene ısırığından sonraki günler veya haftalar içerisinde ciltte meydana gelen değişikliklerin yakından takip edilmesi gerektiğini belirtti.
Halka şeklinde büyüyen kızarıklığı önemseyin
Kene temasından sonra ısırık bölgesinin çevresinde başlayan ve giderek genişleyen kızarıklık önemli bir uyarı işareti olabiliyor.
Türkiye’de bulunan Ixodes ricinus türünün Lyme hastalığına neden olabilen bakterilerin taşınmasında rol oynayabildiğini belirten Akyol, şu uyarıda bulundu:
“Kene temasından sonraki günler veya haftalar içerisinde ısırık bölgesinin çevresinde giderek genişleyen, zaman zaman halka görünümü alan bir kızarıklık ortaya çıkabilir. Ateş, yorgunluk, baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları da tabloya eşlik edebilir. Böyle bir durumda kişinin kene temasını mutlaka hekime bildirmesi gerekir.”
Her kene KKKA taşımıyor
Türkiye’de farklı kene türlerinin farklı enfeksiyonlarla ilişkili olabileceğini vurgulayan Akyol, her kene tutunmasının yalnızca KKKA açısından değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Hyalomma marginatum KKKA açısından önem taşırken, Ixodes ricinus Lyme hastalığıyla; bazı Rhipicephalus ve Dermacentor türleri ise riketsiya enfeksiyonlarıyla ilişkilendirilebiliyor.
Bu nedenle kene temasının ardından kişinin bulunduğu bölge, temasın özellikleri ve sonrasında gelişen belirtilerin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Isırılan yerde koyu renkli kabuklu yara oluşursa dikkat
Kene temasından sonra yalnızca halka şeklindeki kızarıklık değil, ısırılan bölgede meydana gelen koyu renkli ve kabuklu yara da önem taşıyor.
Akyol, bazı riketsiya enfeksiyonlarında yüksek ateş, baş ağrısı ve döküntünün yanı sıra kenenin tutunduğu bölgede koyu renkli, kabuklu bir yara görülebileceğini belirtti.
Bazı kişilerde bu belirtilere bölgesel lenf bezlerinde büyüme de eşlik edebiliyor.
Keneyi çıkarmak için bunları kesinlikle yapmayın
Kene fark edildiğinde mümkün olan en kısa sürede uygun yöntemle vücuttan uzaklaştırılması gerekiyor. Ancak halk arasında kullanılan bazı yöntemler riski artırabiliyor.
Akyol, kenenin üzerine kolonya, alkol, yağ, deterjan veya başka kimyasal maddeler dökülmemesi, sigarayla yakılmaya çalışılmaması ve kenenin sıkılmaması gerektiğini vurguladı.
Bu tür müdahalelerin kenenin vücut sıvılarını temas ettiği bölgeye bırakmasına yol açabileceğini belirten Akyol, kenenin uygun bir cımbızla deriye en yakın noktadan tutulup ezilmeden ve bütün olarak çıkarılması gerektiğini ifade etti. Kişinin bunu güvenli şekilde yapamaması durumunda sağlık kuruluşuna başvurması öneriliyor.
Kene çıkarıldıktan sonra 10 gün kritik
Kenenin vücuttan çıkarılmasıyla tehlikenin tamamen geçtiğinin düşünülmemesi gerekiyor.
Özellikle KKKA açısından temasın ardından ilk 10 gün boyunca belirtilerin takip edilmesi gerektiğini belirten Akyol, ateş, halsizlik, iştahsızlık, baş ağrısı, yaygın kas ağrısı, bulantı, kusma veya ishal gelişmesi halinde sağlık kuruluşuna başvurulmasını istedi.
Başvuru sırasında yakın zamanda kene teması yaşandığının hekime mutlaka bildirilmesi gerekiyor.
Bu belirtiler varsa beklemeyin
Kene temasının ardından bazı belirtiler acil değerlendirme gerektirebiliyor.
Yüksek ateş, belirgin halsizlik, şiddetli baş veya kas ağrısı, yaygın döküntü, kanama bulguları, bilinç değişikliği, tekrarlayan kusma veya genel durumun hızla kötüleşmesi halinde vakit kaybetmeden acil servise başvurulması gerekiyor.
Kırsaldan dönünce bu bölgeleri kontrol edin
Kene kaynaklı hastalıklardan korunmanın en önemli yollarından biri de kırsal alanlardan dönüşte ayrıntılı vücut kontrolü yapmak.
Özellikle koltuk altları, kasıklar, diz arkaları, kulak çevresi, ense ve saçlı deri dikkatlice kontrol edilmeli. Çocuklarda ise saçlı deri ve kulak arkalarının ayrıca incelenmesi öneriliyor.
Kenenin erken fark edilerek uygun şekilde uzaklaştırılması, kene kaynaklı hastalıkların oluşturabileceği risklerin azaltılmasında önemli rol oynuyor.
