Türkiye'de EYT düzenlemesinin ardından iyice karmaşıklaşan emeklilik hesaplama yöntemleri, bağlanacak olan aylıkların miktarını da doğrudan etkiliyor. Özellikle eksik prim günlerini tamamlamaya çalışan vatandaşların doğru bir borçlandırma stratejisi izlemesi hayati önem arz ediyor.
Yıllarca süren çalışma hayatının ardından hak edilen maaşın düşmemesi için yapılması gerekenleri değerlendiren Sosyal Güvenlik Kurumu Uzmanı Nergis Şimşek, yüksek tutarlar ödeyerek daha iyi bir gelir beklentisine giren sigortalıların aslında kendi aleyhlerine bir işlem yapabileceğine dikkat çekti. Mevcut yasal düzenlemeler çerçevesindeki ince ayrıntıları paylaşan uzman isim, daha az maliyetle daha kazançlı çıkmanın yollarını anlattı.
EMEKLİLİK STATÜSÜNÜ BELİRLEYEN KRİTİK SÜREÇ
Sigortalıların hem 4/a (SSK) hem de 4/b (Bağ-Kur) sistemlerinde kayıtlarının bulunması durumunda, hangi statüden emekli olunacağı son yedi yıllık fiili hizmet süresine bakılarak saptanıyor. Toplam 2520 günü kapsayan bu dönem içinde en az 1260 gün ile en çok prim ödemesi yapılan kurum, emeklilik şartlarını da belirliyor. İlk sigorta girişi 15 Eylül 1998 olan yurttaşlar için 4/a kapsamında yaş şartı aranmadan 25 yıllık sigortalılık süresi ve 5900 günle emeklilik hakkı kazanılırken, yaş bekleyenler için bu şart 60 yaş, 15 yıl ve 3600 gün olarak uygulanıyor. Bağ-Kur cephesinde ise askerlik borçlanması temel şartları değiştirmiyor; yaş sınırı olmadan 9000 gün veya 58 yaş ile 5400 gün koşulu aranıyor.
EKSİK PRİMLERİ TAMAMLAMANIN YOLLARI NELER?
Prim günü yetersiz olan yurttaşlar için en erken emeklilik kapısı 4/a sistemi üzerinden 3600 gün ile aralanıyor. Eksik sürelerin nasıl tamamlanması gerektiğine dair yasal sınırları çizen Şimşek, "Son 1260 gün 4/a kapsamında olmak şartıyla, 3600 günden eksik sürelerin bir kısmını 4/b kapsamında isteğe bağlı ödeyerek, askerlik borçlanması ve 4/a kapsamında çalışarak tamamlayabilir. Eksik günlerin primini ödeyerek hizmet kazanma şeklinde bir uygulama bulunmamaktadır." ifadelerini kullandı.
ASKERLİK BORÇLANMASINDA DİKKAT ÇEKEN AYLIK HESABI
Sigorta başlangıç tarihinden önce yapılan askerlik görevinin borçlanılması, işe giriş tarihini öne çekerek büyük bir avantaj yaratıyor. Örneğin 540 günlük askerlik süresinin borçlanılması, 1998 yılındaki bir girişi 15 Mart 1997'ye kadar taşıyabiliyor. Bu geri çekilme, yaş şartı aranmayan gruptaki yurttaşların ihtiyaç duyduğu gün sayısını 5900'den 5825'e düşürüyor. Ancak asıl sorun borçlanma tutarının belirlenmesi aşamasında ortaya çıkıyor.
Borçlanma günlerinin geçmiş yıllara sayılması durumunda tavan fiyattan ödeme yapmanın aylığı artırmayacağını belirten Şimşek, "Sigortalı bugün askerlik borçlanmasını tavan kazanç üzerinden yapsa bile, aylık hesaplama işlemlerinde, borçlanılan süreler 1997 yılına mal edilirken en fazla o yıldaki asgari günlük kazancın 1.717 katı, 1998 yılında ise 1.643 katı kadar kazanç hesabı yapılarak dikkate alınacaktır. Dolayısıyla yüksek borçlanma bedeli ödeyerek daha düşük aylık bağlanmasına neden olacaktır. Onun için babanızın askerlik borçlanmasını asgari günlük kazancın 1.6 katı üzerinden yapması daha az prim ödeyerek daha yüksek aylık bağlanmasına imkân verecektir." diyerek sürecin nasıl yürütülmesi gerektiğine açıklık getirdi.