Türkiye'nin en önemli tarım havzalarından biri olan Tokat'ta üreticiler; artan girdi maliyetleri, kuraklık riski ve iklim değişikliğinin getirdiği olumsuz etkilerle mücadele ederken, komşu il Samsun'dan ezber bozan bir hamle geldi. Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından Ladik ilçesinde hayata geçirilen "agrivoltaik tarım uygulaması", modern çağın en büyük iki ihtiyacı olan enerji ve gıda üretimini aynı arazide bir araya getirerek tarım dünyasında dikkatleri üzerine çekti.
Ladik'te kurulu bulunan 850 dönümlük güneş enerjisi santralinin (GES) 210 dönümlük bölümünde başlatılan bu yeni nesil model kapsamında; lavanta, kekik ve adaçayı başta olmak üzere toplam 3 bin 300 tıbbi ve aromatik bitki toprakla buluşturuldu.
Güneş Panelleri Toprağı Aşırı Sıcaklardan Koruyor
Projenin en dikkat çekici yönü, güneş panellerinin tarımsal üretime sağladığı doğrudan katkı olarak öne çıkıyor. Panellerin altında kalan atıl alanların değerlendirilmesiyle hem arazi israfının önüne geçiliyor hem de panellerin oluşturduğu gölgeleme sayesinde toprak nemi çok daha uzun süre korunuyor. Bu doğal gölgelendirme, bitkilerin küresel ısınmaya bağlı aşırı sıcaklardan ve iklim stresinden en az seviyede etkilenmesini sağlıyor.
Gözler Tokat'a Çevrildi: Yedi İlçede Neden Uygulanmasın?
Samsun’daki bu başarılı örnek, gözleri hemen yanı başındaki devasa tarım potansiyeline sahip Tokat’a çevirdi. Erbaa, Niksar, Turhal, Zile, Artova, Pazar ve Merkez ilçeleriyle tarımın kalbinin attığı Tokat'ta da benzer projelerin hayata geçirilmesi gerektiği yönünde uzmanlar ve üreticiler tarafından ciddi değerlendirmeler yapılıyor.
Tokat genelinde son yıllarda hızla artan güneş enerjisi yatırımlarının tarımsal üretimle entegre edilmesi durumunda, hem kentin yenilenebilir enerji kapasitesi artırılabilecek hem de panellerin altında kalan binlerce metrekarelik atıl alan ekonomiye kazandırılabilecek. Özellikle bölgenin iklim yapısına son derece uygun olan lavanta, kekik, adaçayı ve biberiye gibi katma değeri yüksek tıbbi-aromatik bitkilerin bu alanlarda yetiştirilmesi, Tokatlı çiftçilere çok güçlü bir alternatif gelir kaynağı sunabilir.
Kadın Kooperatifleri İçin Muazzam Bir Gelir Kapısı
Samsun'da yürütülen projede, panellerin altından hasat edilecek ürünlerin doğrudan bitkisel çay, uçucu yağ ve kozmetik ham maddesi gibi yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülmesi planlanıyor. Üretimden sanayiye uzanan bu zincirde ise kadın kooperatiflerinin aktif rol üstlenmesi hedefleniyor.
Aynı ekonomik modelin Tokat’ta uygulanması halinde, kentte sayıları hızla artan ve başarılı işlere imza atan kadın girişimciler ile üretici kooperatifleri için yepyeni bir istihdam ve gelir kapısı aralanmış olacak. Hem tarlada hem de işleme tesislerinde kadının gücü ekonomiye kazandırılacak.
Hem Enerji Hem Gıda: Geleceğin Tarım Modeli
Dünya genelinde iklim değişikliğiyle mücadelede en vizyoner çözümlerden biri olarak kabul edilen agrivoltaik tarım sistemi, geleceğin üretim standardı olmaya aday. Aynı topraktan hem temiz enerji hem de nitelikli tarımsal gelir elde edilmesi, üreticilerin küresel krizler karşısındaki ekonomik dayanıklılığını artırırken, sürdürülebilir gıda arzı güvenliğine de devasa bir katkı sunuyor. Komşuda başlayan bu yeşil dönüşümün, yakın zamanda Tokat ovalarında da hayat bulması bekleniyor.
