2023 yılında ilgili bakanlık tarafından hayata geçirilen proje kapsamında, Tokat genelinde yirmi beş dekarlık arazide tam kırk yedi üretici tamamen yasal ve belgeli bir şekilde bu bitkiyi toprakla buluşturdu. Aylar süren emeğin ardından tarlalarda büyük hasat heyecanı başladı.
Yağmurların geciktirdiği takvim ve beklentileri aşan rekolte
Bölgede profesyonel tarım teknikleriyle salep yetiştiren ziraat mühendisi Ferdi Doğdu, sahadaki son durumu değerlendirdi. Doğdu, bu yılki söküm işlemlerine planladıkları tarihten daha geç başlamak zorunda kaldıklarını, bunun en büyük nedeninin ise bahar aylarında dinmek bilmeyen yağmurlar olduğunu açıkladı. Yağışların kesilmesiyle tarlalara hızla giriş yaptıklarını belirten üretici, topraktan çıkan yumru miktarının umduklarının çok üzerinde olduğunu sevinçle dile getirdi. Yaklaşık bir dönümlük bir alanda çalıştıklarını ifade eden Doğdu, söküm sürecinin tamamen el yordamıyla yapılması ve bu hassas işi bilen işçi sayısının yetersizliği sebebiyle hasadın en az bir ay süreceğini tahmin ettiklerini kaydetti.
Bitkinin hassas su ihtiyacı ve arazideki mühendislik dokunuşları
Son birkaç senedir Tokat ve çevresini etkileyen kuraklık döneminin ardından, bu yılki bol yağışlı havalar bitkinin gelişimine adeta ilaç gibi geldi. Ziraat mühendisi Doğdu, salebin suyu oldukça seven bir yapısı olduğunu ancak topraktaki aşırı su birikmesinin kökleri anında çürütebildiğini vurguladı. Bu riski ortadan kaldırmak için tarlada özel yükseltilmiş ekim yatakları oluşturduklarını ve bu sayede bitkinin ihtiyaç duyduğu nemi alırken su baskınlarından korunduğunu detaylandırdı. Çiftçi, bu karlı işi Tokat'ta daha fazla insanın yapmasını istediklerini, ancak işin aşırı emek ve sabır gerektirmesinin pek çok hevesliyi yolun başında vazgeçirdiğini de sözlerine ekledi.
Tohum yatırımı ve on üç bin liralık pazar değeri
Mevcut arazilerinden dekar başına tahmini iki yüz elli kilo civarında yaş ürün aldıklarını aktaran Doğdu, önümüzdeki yıllarda bu rakamı dört yüz kiloya kadar çıkarmayı amaçladıklarını söyledi. Hasat edilen ürünlerin büyük bir kısmının satılmayıp, üretim alanını genişletmek amacıyla tohumluk olarak ayrılacağı belirtildi. Tarladan söküldükten sonra yıkanan, sıcak suda haşlanan ve güneşte günlerce bekletilerek kurutulan salep yumruları, gıda sanayisinde, bilhassa Maraş dondurmasına o meşhur esnekliği veren hammadde olarak kullanılıyor. Bu meşakkatli işlemlerin ardından ortaya çıkan kuru salebin kilosunun piyasada 13 bin TL'ye kadar çıkması, devlet gözetimindeki bu yasal üretimin ne denli kazançlı olduğunu gözler önüne seriyor.