Tokat’ın tarihi Sulusokak bölgesinde, ismiyle yüzlerde tebessüm oluşturan ancak geçmişiyle ziyaretçileri şaşırtan bir yapı bulunuyor. Yaklaşık 600 yıllık Sık Dişini Helası, Anadolu’nun ilk müstakil umumi helası olma özelliğiyle dikkat çekiyor. Yüzyıllar boyunca halkın günlük yaşamının bir parçası olan yapı, bugün müze olarak geçmişin temizlik anlayışına ışık tutuyor.

Sık Dişini Helası (4)-2

600 yıl önce inşa edildi, 2000’li yıllara kadar kullanıldı
15’inci yüzyıla tarihlenen Sık Dişini Helası, Tokat’ın köklü şehir kültürünün dikkat çekici örnekleri arasında yer alıyor.

Yüzyıllar önce umumi tuvalet ihtiyacını karşılamak amacıyla bağımsız bir yapı olarak inşa edilen tarihi hela, 2000’li yılların başına kadar Tokat Belediyesi tarafından vatandaşların ücretsiz kullanımına sunuldu.

Uzun yıllar boyunca günlük hayatın vazgeçilmez noktalarından biri olan yapı, daha sonra müzeye dönüştürülerek kültürel mirasın bir parçası haline getirildi.
Sık Dişini Helası (1)-2

Anadolu’da benzeri olmayan bir mimari özellik taşıyor
Sık Dişini Helası’nı diğer tarihi yapılardan ayıran en önemli özellik, doğrudan umumi tuvalet olarak tasarlanmış müstakil bir bina olması.

Tokat Kalesi’nin Dibinde Tarihi Gizem!Kayaya İşlenmiş Figürlerin Anlamı Ne?
Tokat Kalesi’nin Dibinde Tarihi Gizem!Kayaya İşlenmiş Figürlerin Anlamı Ne?
İçeriği Görüntüle

Türk-İslam mimarisinde camilerde, medreselerde ve hanlarda tuvalet bölümlerine rastlanırken Tokat’taki bu yapının bağımsız ve anıtsal mimarisi dikkat çekiyor.

Taş duvarları, tuğla kemerleri ve kubbeli yapısıyla günümüze ulaşan tarihi hela, dönemin mimari anlayışını da gözler önüne seriyor.
Sık Dişini Helası (5)-2

Sadece tuvalet değil, geçmişin temizlik kültürünü anlatıyor
Bugün müze olarak ziyaretçilerini ağırlayan Sık Dişini Helası, geçmişte suyun nasıl kullanıldığını ve hijyenin nasıl sağlandığını ortaya koyuyor.

Müzede tarihi tuvalet bölümlerinin yanı sıra hamam tası, ibrik, ustura, taş hela örnekleri ve eski bir berber koltuğu sergileniyor.

Ziyaretçiler, geçmişte temiz suyun nasıl kullanıldığı, atık suların nasıl tahliye edildiği ve günlük hayattaki temizlik alışkanlıklarının nasıl şekillendiği konusunda bilgi ediniyor.
Sık Dişini Helası (7)

Mesut Güneş: En önemli özelliği bağımsız bir yapı olması
Tokat Belediyesi Müzeler Koordinatörü ve sanat tarihçisi Mesut Güneş, Sık Dişini Helası’nın mimari açıdan önemli bir örnek olduğunu belirtti.

Türk-İslam mimarisinde tuvaletlerin genellikle cami avluları, medreseler ve hanların bünyesinde yer aldığını anlatan Güneş, Tokat’taki yapının doğrudan umumi tuvalet amacıyla müstakil biçimde inşa edilmesiyle farklılaştığını ifade etti.

Sık Dişini Helası (5)-2
Dünya Tuvalet Günü’nde dikkat çeken tesadüf
Her yıl 19 Kasım’da kutlanan Dünya Tuvalet Günü, Tokat’taki bu ilginç müzeyi yeniden gündeme taşıdı.

Müzeyi gezen ziyaretçilerden İsmail Zengin, özellikle temiz suyun kullanımı ve atık suyun tahliyesine ilişkin bilgilerin ilgisini çektiğini söyledi.

Zengin, "Tuvalet kültürünün, adabının çok geçmişe dayandığını görmüş oldum" sözleriyle ziyaretinin kendisinde bıraktığı etkiyi anlattı.

Ziyaretçilerden Mustafa Berat Ergin ise merak ettiği müzeyi gezme fırsatı bulduğunu, 19 Kasım’ın Dünya Tuvalet Günü olduğunu da burada öğrendiğini ifade etti.

Sık Dişini Helası (2)-2

Tokat’ın tarihi zenginlikleri arasında sıra dışı bir durak
Tokat, camileri, medreseleri, hanları ve tarihi konaklarının yanı sıra günlük yaşam kültürünü yansıtan yapılarıyla da dikkat çekiyor.

Bunların en sıra dışı örneklerinden biri olan Sık Dişini Helası, yaklaşık altı asır önce şehir hayatında suya ve temizliğe verilen önemi bugün de ziyaretçilerine aktarıyor.

Bir dönem vatandaşların ücretsiz kullandığı umumi tuvaletin bugün müze olarak hizmet vermesi, Tokat’ın gündelik yaşam mirasının da korunduğunu gösteriyor.

Kaynak: İHA