Tokat’ın Meclis Tarihi: 1. Dönemden 28. Döneme Kimler Milletvekilliği Yaptı?
Tokat’ın Meclis Tarihi: 1. Dönemden 28. Döneme Kimler Milletvekilliği Yaptı?
İçeriği Görüntüle

Türkiye Büyük Millet Meclisinin kuruluşundan günümüze kadar Tokat’ı parlamentoda temsil eden milletvekillerini sizler için derledik. Cumhuriyet tarihine tanıklık eden isimlerden günümüz siyasetçilerine kadar 1. dönemden 28. döneme uzanan bu araştırmada, Tokat’ın siyasi geçmişine ışık tutuyoruz.

Haber dizimizin ilk bölümünde, 1920 yılında açılan Birinci Mecliste Tokat’ı temsil etmek üzere seçilen milletvekillerinin hayatlarını, mesleklerini ve siyasi geçmişlerini ele aldık. İkinci bölümde 1923-1927 yılları arasında görev yapan 2. Dönem, üçüncü bölümde ise 1927-1931 yılları arasında görev yapan 3. Dönem Tokat milletvekillerini inceledik.

Haber dizimizin dördüncü bölümünde, 1931-1935 yılları arasında görev yapan milletvekillerini mercek altına alıyoruz.

Cumhuriyet'in ilk yıllarında gerçekleştirilen reformların devam ettiği, hukuk, eğitim ve devlet yönetiminde önemli değişimlerin yaşandığı bu dönemde Tokat'ı TBMM'de temsil eden isimler arasında askerler, hukukçular, gazeteciler ve devlet yönetiminde çeşitli görevler üstlenmiş siyasetçiler yer aldı.

4. Dönemde Tokat'ı Cumhuriyet Halk Partisi mensubu Resai Erişken, Nâzım Poroy, Hüseyin Hüsnü Konay, Hacı Mustafa Süsoy, Salih Süreyya Gençağa ve Bekir Lütfi Çiftçi temsil etti.

Tokat 4. Dönem Vekiller (2)

1. Resai Erişken (1882-1946)
Hukukçuluktan Tokat milletvekilliğine uzanan siyasi hayat

1882 yılında İzmir'de dünyaya gelen Resai Erişken'in babasının adı Mehmet Vasıf, annesinin adı Talat idi.

İstanbul Hukuk Mektebinden mezun olan Erişken, meslek hayatında hukuk alanında çeşitli görevler üstlendi. Rüsumat Umum Müdürlüğünde dava vekilliği ve hukuk müşavirliği yaptı. Ayrıca Rüsumat Umum Müdürlüğü Tarife Kalemi Müdürlüğü görevinde bulundu.

Kamu hizmetindeki görevlerinin yanı sıra un fabrikası işletmeciliğiyle de ilgilenen Erişken, serbest avukatlık yaptı.

Siyasi hayatına Cumhuriyet Halk Partisi bünyesinde devam eden Resai Erişken, 4. Dönemde yapılan ara seçimle Tokat milletvekili olarak TBMM'ye girdi.

Daha sonra 5, 6 ve 7. dönemlerde de Tokat milletvekilliği görevini sürdürdü. Böylece dört yasama döneminde Tokat'ı parlamentoda temsil etti.

Resai Erişken, 8 Ağustos 1946 tarihinde hayatını kaybetti. Evli ve iki çocuk babasıydı.

Tokat 4. Dönem Vekiller (3)

2. Nâzım Poroy (1884-1957)
Gazetecilikten hukuka, hukukçuluktan Meclis sıralarına

1884 yılında Selanik'te doğan Nâzım Poroy'un babasının adı İzzet, annesinin adı Fatma idi.

İstanbul Hukuk Mektebi ve Paris Hukuk Fakültesinde eğitim gören Poroy, Fransızca biliyordu. Hukukçuluğun yanı sıra yazarlık ve gazetecilik alanlarında da faaliyet gösterdi.

Meslek hayatında Yeni Gazete'de yazarlık yapan Poroy, Osmanlı Bankası Hukuk Müşavirliği ve Posta ve Telgraf Nezareti Hukuk İşleri Müdürlüğü görevlerinde bulundu.

Tercümanlık yapan Poroy; Hakikat, Sabah, İkdam, Tasnif-i Efkâr ve Vatan gazetelerinde yazılar kaleme aldı.

Serbest avukatlık ve Muhtelit Hakem Mahkemesi Türkiye Ajanlığı görevlerini de üstlenen Poroy, Galatasaray Lisesinde öğretmenlik yaptı.

Cumhuriyet Halk Partisinden 4. Dönem Tokat milletvekili olarak TBMM'ye giren Nâzım Poroy, 5, 6, 7 ve 8. dönemlerde de milletvekilliğine devam etti.

Parlamentolar Türk Grubu Konsey Üyeliği görevinde de bulunan Poroy, beş yasama dönemi boyunca Tokat'ı temsil eden isimler arasında yer aldı.

Nâzım Poroy, 15 Nisan 1957 tarihinde hayatını kaybetti. Evli ve iki çocuk babasıydı.

Tokat 4. Dönem Vekiller (4)

3. Hüseyin Hüsnü Konay (1878-1954)
Askerî görevlerden Millî Mücadele'ye, ardından Tokat milletvekilliğine

1878 yılında Konya'da doğan Hüseyin Hüsnü Konay'ın babasının adı Mustafa Rıfkı Saylavo, annesinin adı Emine idi.

Harbiye mezunu olan Konay, Almanca, Bulgarca ve Fransızca biliyordu. Askerlik mesleğinde yarbay rütbesine kadar yükseldi.

İstanbul Örfî Divan-ı Harbi Soruşturma Kurulu Başkanlığı görevinde bulunan Konay, Millî Mücadele yıllarında Riyaziye-Konya Havalisi Kuvâ-yı Milliye Kumandanlığı görevini üstlendi.

Siyasi hayatında farklı seçim bölgelerinden milletvekilliği yapan Konay'ın Birinci Mecliste Mersin milletvekilliği kaydı bulunuyor. Ancak görseldeki biyografisine göre milletvekilliği 27 Ekim 1920 tarihinde onaylanmadı.

3. Dönemde Konya milletvekilliği yapan Konay, 4. ve 5. dönemlerde Cumhuriyet Halk Partisinden Tokat milletvekili olarak TBMM'de görev aldı.

Böylece Konay, siyasi hayatında Mersin ve Konya'nın ardından Tokat ile de anılan milletvekillerinden biri oldu.

Hüseyin Hüsnü Konay, 9 Eylül 1954 tarihinde hayatını kaybetti. Evli ve dört çocuk babasıydı.

Tokat 4. Dönem Vekiller (5)

4. Hacı Mustafa Süsoy (1876-1934)
Birinci Meclisten 4. Döneme uzanan siyasi kariyer

1876 yılında Tokat'ta dünyaya gelen Hacı Mustafa Süsoy, Mustafa Vasfi Bey adıyla da tanınıyordu. Babasının adı Osman, annesinin adı Nefise idi.

Tokat Rüştiyesinde eğitim gören Süsoy, askerlik mesleğine yöneldi. Piyade binbaşı rütbesine kadar yükselerek Çatalca Ordusu Ürgüp Taburu Bölük Komutanlığı ve karargâh subaylığı görevlerinde bulundu.

Millî Mücadele dönemindeki hizmetleri nedeniyle kırmızı-yeşil şeritli İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi.

1920 yılında açılan Birinci Mecliste Tokat milletvekili olarak görev yapan Süsoy, sonraki dönemlerde de siyasi hayatını sürdürdü.

Cumhuriyet Halk Partisi çatısı altında 1, 2, 3 ve 4. dönemlerde Tokat milletvekilliği yapan Süsoy, Cumhuriyet'in kuruluşuna ve ilk yıllarındaki siyasi gelişmelere tanıklık eden isimlerden biri oldu.

Dört dönem boyunca Tokat'ı TBMM'de temsil eden Hacı Mustafa Süsoy, 11 Ekim 1934 tarihinde hayatını kaybetti. Evli ve üç çocuk babasıydı.

Tokat 4. Dönem Vekiller (6)

5. Salih Süreyya Gençağa (1892-1953)
Ziraat eğitimi ve askerlikten parlamentoya

1892 yılında Tokat'ta doğan Salih Süreyya Gençağa, Süreyya Tevfik Bey ve Süreyya Tevfik Genca adlarıyla da tanınıyordu. Babasının adı Tevfik, annesinin adı Arife Rukkiye idi.

Halkalı Yüksek Ziraat Okulundan mezun olan Gençağa, Almanya'da ihtisas yaptı. Almanca ve Fransızca biliyordu.

Tarım alanında bağcılık ve şarapçılık üzerine çalışmalar yapan Gençağa, çeşitli askerî görevlerde de bulundu. Zabıt kâtipliği ve mülazım-ı sani olarak görev yaptıktan sonra Kafkas Cephesi Talimgâhında takım ve bölük komutanlığı üstlendi.

Meslek hayatında İstimar Dersleri öğretmen yardımcılığı ve Ankara Yüksek Ziraat Okulu öğretmenliği yaptı.

Siyasi hayatına Cumhuriyet Halk Partisinde devam eden Gençağa, 3. Dönemde Tokat milletvekili seçildi.

4. ve 5. dönemlerde de Tokat milletvekilliği yapan Gençağa, TBMM'de Divan-ı Riyaset Kâtipliği görevini üstlendi.

Üç dönem Tokat'ı parlamentoda temsil eden Salih Süreyya Gençağa, 1 Eylül 1953 tarihinde hayatını kaybetti. Bekârdı.

Tokat 4. Dönem Vekiller (1)

6. Bekir Lütfi Çiftçi (1875-1933)
Askerî komutanlıktan valiliğe ve milletvekilliğine

1875 yılında İzmir'in Tire ilçesinde doğan Bekir Lütfi Çiftçi'nin babasının adı Ahmet, annesinin adı Ayşe idi.

Erkân-ı Harbiye eğitimi alan Çiftçi, Fransızca ve Almanca biliyordu. Askerlik hayatında Osmanlı ordusunun farklı kademelerinde önemli görevler üstlendi.

İşkodra Askerî Rüştiyesi Müdürlüğü, İstanbul Maltepe Piyade Atış Okulu Tabur Komutanlığı, Selanik Küçük Zabit Okulu Komutanlığı ve Vardar Ordusu Baş Yaverliği görevlerinde bulundu.

İstanbul Beyoğlu Bölge Komutan Yardımcılığı, Örfî İdare Divan-ı Harbi Soruşturma Başkanlığı, Şehzade Osman Fuat ve Cemalettin Efendilerin Refakat Subaylığı gibi görevler üstlendi.

Başkomutanlık Genelkurmay Başkanlığı 1. Yaverliği, 9. Fırka Kurmaylığı, Ordu Dairesi İkmal Şubesi Müdürlüğü ve 4. Ordu Menzil Müfettişliği Kurmay Başkanlığı görevlerinde de bulundu.

Anadolu ve Bağdat Askerî Hatlar Komiserliği yapan Çiftçi, askerî kariyerinin ardından Hakkâri ve Bitlis valiliklerinde bulundu.

Cumhuriyet Halk Partisinden 3. Dönem Tokat milletvekili seçilen Çiftçi, 4. Dönemde de Tokat'ı TBMM'de temsil etti.

Kırmızı şeritli İstiklal Madalyası ve çeşitli nişanlarla ödüllendirilen Bekir Lütfi Çiftçi, 30 Ocak 1933 tarihinde hayatını kaybetti. Evli ve üç çocuk babasıydı.


Tokat'ın 4. Dönem Milletvekilleri Farklı Mesleklerden Geldi
1931-1935 yılları arasındaki 4. Yasama Döneminde Tokat'ı temsil eden altı milletvekili, farklı mesleki geçmişleri ve devlet yönetimindeki deneyimleriyle dikkat çekti.

Resai Erişken ve Nâzım Poroy hukuk alanındaki çalışmalarıyla öne çıkarken Hüseyin Hüsnü Konay, Hacı Mustafa Süsoy ve Bekir Lütfi Çiftçi askerî geçmişleriyle tanındı. Salih Süreyya Gençağa ise tarım ve eğitim alanındaki birikimini siyasi hayatına taşıdı.

Bu dönemde Tokat milletvekillerinin tamamı Cumhuriyet Halk Partisi bünyesinde görev yaptı.

Hacı Mustafa Süsoy, Salih Süreyya Gençağa ve Bekir Lütfi Çiftçi, 3. Dönemden 4. Döneme milletvekilliğini sürdüren isimler arasında yer aldı. Resai Erişken'in 4. Dönemde ara seçimle Meclise katılması da bu dönemin dikkat çeken ayrıntılarından biri oldu.

Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki siyasi ve idari gelişmelere tanıklık eden bu isimler, Tokat'ın TBMM'deki temsil tarihinde önemli bir yer edindi.

Tokat'ın Meclis Tarihi haber dizimizin bir sonraki bölümünde, 1935-1939 yılları arasında görev yapan 5. Dönem Tokat milletvekillerini ele alacağız.

Muhabir: Mihriban Timur