1970'lerin ortasında ABD merkezli Bechtel ortaklığı ve Royal Commission for Jubail and Yanbu denetiminde başlatılan projenin ilk teknik engeli, Basra Körfezi'nin unstable (kararsız) kıyı jeolojisi ve hareketli çöl kumullarıydı. Tesislerin üzerine inşa edileceği zemini taşıyıcı hale getirmek amacıyla 35 milyon $\text{m}^3$'ün üzerinde rüzgâr birikimi kumul hareket ettirildi, kesme ve dolgu (cut-and-fill) operasyonlarına tabi tutuldu.
Deniz seviyesine yakın kotlarda yer alan ve yüksek tuz oranı nedeniyle korozyon riski taşıyan sabkha (tuzlu çamur/buharlaşma havzası) katmanları derin zemin ıslahı yöntemleriyle stabilize edildi. Ağır petrokimya reaktörleri ve destilasyon kulelerinin statik ve dinamik yüklerini taşıyabilmek adına radye temel sistemleri ve derin kazık (driven/bored piles) çözümleri uygulandı. Su tablasının yüksek olduğu bölgelerde ise agresif sülfat ve klorür atağına dayanıklı tip V Portland çimentosu kullanılarak betonarme altyapı omurgası oluşturuldu.
Süreç Entegrasyonu ve Üç Kademeli Sanayi Mimarisi
Jubail'in mühendislik tasarımı, termodinamik ve kütle dengesi ilkelerine dayanan entegre bir endüstriyel kaskat sistemine sahiptir. Tesisler tekil üretim birimleri yerine birincil, ikincil ve türev/destek sanayileri olarak derecelendirilmiştir:
-
Birincil (Primary) Petrokimya Kompleksleri: Şehrin çekirdeğini oluşturan bu tesisler, Suudi Aramco altyapısından gelen etan, bütan ve napta gibi besleme stoklarını (feedstock) yüksek sıcaklık ve basınç altında buhar parçalama (steam cracking) işlemlerine tabi tutar. Meydana gelen etilen, propilen, aromatik bileşikler, metanol ve amonyak bu aşamada elde edilir.
-
İkincil (Secondary) Sanayiler: Birincil tesislerin çıktılarını hammadde olarak alan ikincil bölgeler; polietilen (HDPE, LDPE), polipropilen, etilen glikol ve diğer polimer türlerini sentezler. Kimyasal kaskat sayesinde ara ürünlerin nakliye maliyetleri sıfırlanarak boru hatlarıyla doğrudan aktarımı sağlanır.
-
Türev ve Destek Sanayileri: Ana üretim hatlarından elde edilen nihai plastik, kauçuk, sentetik elyaf ve ağır metal ürünlerini işleyen; aynı zamanda dev komplekslerin ihtiyaç duyduğu katalizör, endüstriyel gaz ve mekanik bakım hizmetlerini sağlayan yan alt sektörlerden oluşur.
Endüstriyel Altyapı, Soğutma Sistemleri ve Lojistik Omurga
Petrokimya rafinasyonunun gerektirdiği muazzam ısı uzaklaştırma ihtiyacı için dünyadaki en büyük deniz suyu soğutma kanalı sistemlerinden biri inşa edilmiştir. Basra Körfezi'nden çekilen devasa debilerdeki deniz suyu, korozyona dayanıklı özel kaplamalı kanallar ve yüksek kapasiteli santrifüj pompalar aracılığıyla tesislerin eşanjör sistemlerine basılır; ardından çevresel etki analizleriyle belirlenen termal kriterlere uygun olarak Körfez'e geri deşarj edilir. Şehrin tatlı su ihtiyacı ise entegre çok kademeli flaş distilasyonu (MSF) ve ters osmoz (RO) desalinasyon santralleri ile karşılanır.
Lojistik omurga, üretilen kimyasal ve katı maddelerin küresel pazarlara kesintisiz aktarımı üzerine kurgulanmıştır. Dammam-Jubail hattında uzanan 6 şeritli ağır yük taşıma kapasiteli otoyol ağının yanı sıra, sıvı hidrokarbonlar ve endüstriyel gazlar için şehir içi piperack (boru köprüsü) şebekeleri kurulmuştur. Dökme yük, likit kimyasal ve konteyner trafiğini yöneten King Fahd Industrial Port, derin su yanaşma hatları (deep-water berths) ve özel yükleme kolları (marine loading arms) ile donatılarak dev ham madde ve ürün tankerlerinin doğrudan yükleme yapmasına olanak tanır.
2005 yılında devreye alınan Jubail 2 genişleme projesi ile ilk master plandaki modüler yapı korunarak yeni nesil kraker üniteleri, spesiyalite kimyasalları (specialty chemicals) ve karbon fiber üretim tesisleri sisteme entegre edilmiştir. Jubail, Suudi Arabistan'ın gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık %7'sini tek başına üreten, jeoteknik arazi düzenlemesinden proses mühendisliğine kadar uzanan devasa bir sivil mühendislik başarısıdır.
