Küresel Gazeteciler Konseyi tarafından gerçekleştirilen 6. Alanya Küresel Medya Çalıştayı'nın sonuç bildirgesi kamuoyuyla paylaşıldı. Yerel Medya, Yaygın Medya, Dış Medya ve Dijital Medya Meclisi toplantılarında Türk medyasının ekonomik, hukuki, teknolojik ve mesleki sorunları kapsamlı şekilde değerlendirildi.
Farklı yayın kuruluşlarından gazeteciler, medya temsilcileri ve sektör paydaşlarının katılımıyla gerçekleştirilen çalıştayda, gazetecilik mesleğinin itibarının korunması, basın özgürlüğünün güçlendirilmesi ve medya kuruluşlarının ekonomik açıdan sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması gerektiği vurgulandı.
Çalıştay sonunda hazırlanan 15 maddelik bildirgede, özellikle Anadolu basınının karşılaştığı ekonomik sorunlar, Basın İlan Kurumu'nun ölçüm sistemi, dijital platform gelirleri ve gazetecilerin özlük hakları öne çıktı.
Anadolu basınının ekonomik sorunları gündeme taşındı
Çalıştayda yerel medya kuruluşlarının ekonomik sürdürülebilirliği önemli gündem maddelerinden biri oldu.
Resmî ilan, reklam ve abonelik gelirlerinin dağıtımında adalet ve eşitliğin gözetilmesi gerektiği belirtilirken, Anadolu medyasının büyük yayın kuruluşları karşısında dezavantajlı duruma düşmesine neden olan uygulamaların yeniden değerlendirilmesi istendi.
Yerel, yaygın ve dijital medya kuruluşlarının faaliyetlerini sürdürebilmeleri için yeni destek mekanizmaları ve alternatif gelir modellerinin geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekildi.
BİK ve Google Analytics arasındaki ölçüm farklılıklarına dikkat çekildi
Bildirgenin dikkat çeken başlıklarından biri de Basın İlan Kurumu (BİK) ile Google Analytics verileri arasındaki farklılıklar oldu.
İnternet haber sitelerinin ziyaretçi ve trafik ölçümlerinde karşılaştığı farklılıkların yayın kuruluşlarının gelirlerini ve haklarını olumsuz etkilememesi gerektiği vurgulandı.
Bu kapsamda teknik incelemeler yapılması, ölçüm kriterlerinin şeffaflaştırılması ve Basın İlan Kurumu ile görüşmelerin sürdürülmesi kararlaştırıldı.
Google ve sosyal medya platformlarından adil gelir paylaşımı talebi
Çalıştayda dijital yayıncılığın ekonomik yapısı da ele alındı.
Google, YouTube, Facebook ve diğer dijital platformlarda içerik üreten medya kuruluşlarının oluşturdukları ekonomik değerden daha adil pay alabilmesi gerektiği ifade edildi.
Haber sitelerinin yalnızca tıklanma ve izlenme gelirlerine bağımlı kalmaması için abonelik sistemleri ve alternatif gelir modellerinin desteklenmesi istendi.
Ayrıca gazetecilerin ürettiği haber, fotoğraf, video ve özgün içeriklerin izinsiz kullanılmasını önleyecek telif düzenlemelerinin hayata geçirilmesi çağrısında bulunuldu.
Basın Meslek Birliği Yasası için çalışmalar sürecek
KGK, gazetecilik mesleğinin hukuki statüsünün güçlendirilmesi amacıyla Basın Meslek Birliği Yasası çalışmalarını sürdüreceğini açıkladı.
Daha önce oluşturulan komisyonun çalışmalarının geliştirilmesi ve ilgili kurumlarla temasların devam ettirilmesi kararlaştırıldı.
Bildiride, Meslek Birliği Yasası talebinin temel gerekçesinin basın özgürlüğünü güvence altına almak olduğu vurgulandı.
Gazetecilerin bağımsızlığı ve özlük hakları korunmalı
Çalıştayda gazetecilerin siyasi, ekonomik veya kişisel baskılara maruz kalmadan görevlerini yerine getirebilmesinin önemine dikkat çekildi.
İktidar, muhalefet, kamu kurumları, reklam verenler ve diğer güç odaklarının yayın politikalarına müdahalesine karşı editoryal bağımsızlığın korunması gerektiği belirtildi.
Gazetecilerin iş güvencesi, ücretleri, sosyal hakları ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi de öncelikli talepler arasında yer aldı.
Medya kuruluşlarının yaşadığı ekonomik sıkıntıların çalışan gazetecilerin hak kayıplarına dönüşmemesi için gerekli adımların atılması istendi.
Yapay zekâ ile habercilik için ortak kurallar hazırlanacak
Çalıştayın öne çıkan başlıklarından biri de haber üretiminde yapay zekâ teknolojilerinin kullanılması oldu.
Yapay zekâ destekli habercilikte doğrulama, şeffaflık, kaynak güvenliği ve insan denetimini esas alan ortak ilkelerin oluşturulması gerektiği ifade edildi.
Bu kapsamda öncelikle gazetecilere yönelik eğitim programlarının düzenlenmesi, ardından mesleki bir rehber veya etik deklarasyon hazırlanması önerildi.
Etik dışı yayıncılıkla mücadele edilecek
Sonuç bildirgesinde dezenformasyon, doğrulanmamış haberler, çıkar amaçlı yayıncılık ve gazetecilik kimliğinin kötüye kullanılması gibi sorunlara da yer verildi.
Tehdit, şantaj ve kişisel çıkar amacıyla yapılan yayıncılığa karşı ortak etik standartların geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.
Dijital medya alanına yeni katılan yayıncıların engellenmesi yerine, tüm kuruluşların şeffaflık, hesap verebilirlik ve mesleki sorumluluk ilkeleri çerçevesinde faaliyet göstermesi gerektiği belirtildi.
Denetim mekanizmalarının ise objektif kriterlere dayanması ve keyfî uygulamalara yol açmaması istendi.
Basın kartı uygulamaları yeniden değerlendirilmeli
Gazetecilerin basın kartına erişimde karşılaştığı sorunlar da çalıştayda gündeme geldi.
Basın kartı verilmesinde sahada aktif olarak çalışan gazetecilerin deneyimlerinin dikkate alınması ve adil, objektif kriterlerin oluşturulması gerektiği ifade edildi.
Ayrıca genç gazetecilerin sektöre kazandırılması amacıyla iletişim fakülteleri ile medya kuruluşları arasında iş birliğinin artırılması, staj ve istihdam olanaklarının geliştirilmesi talep edildi.
88 ülkedeki temsilciliklerle uluslararası iş birliği güçlendirilecek
Dünya genelinde 88 ülkede temsilciliği bulunan Küresel Gazeteciler Konseyi, uluslararası medya iş birliklerini geliştirme kararı aldı.
Farklı ülkelerde gerçekleştirilen mesleki faaliyetlerin artırılması, gazeteciler arasında deneyim paylaşımının güçlendirilmesi ve basın kartlarının uluslararası kurumlarda geçerliliğine yönelik girişimlerde bulunulması kararlaştırıldı.
Gazetecilerin karşılaştığı hukuki süreçler, gözaltı ve tutuklama uygulamaları ile erişim engellerinin de ifade ve basın özgürlüğü çerçevesinde takip edilmesi gerektiği belirtildi.
KGK: Gazetecilik toplumun doğru bilgiye ulaşma hakkını savunmaktır
Çalıştayın sonuç bildirgesinde gazeteciliğin yalnızca haber üretiminden ibaret olmadığına dikkat çekildi.
Mesleğin, toplumun doğru bilgiye ulaşma hakkını savunma ve kamu adına denetim görevi üstlenme sorumluluğu taşıdığı vurgulandı.
KGK, daha özgür, güçlü, ekonomik açıdan sürdürülebilir ve etik değerlere bağlı bir medya yapısı oluşturulmasını temel öncelik olarak belirledi.
Çalıştayda alınan kararların yalnızca öneri düzeyinde kalmayacağı, ilgili kurum ve kuruluşlarla görüşmeler yürütülerek somut çalışmalara dönüştürülmesinin hedeflendiği bildirildi.
Konsey, basın özgürlüğünün korunması, gazetecilerin güvenceli çalışma koşullarına kavuşması ve mesleki dayanışmanın güçlendirilmesi için çalışmalarını sürdüreceğini açıkladı.
