Raporlu işçi işten çıkarılır mı, sağlık raporu alan çalışan tazminat alabilir mi, işten çıkarma için kaç gün geçmesi gerekir gibi sorgular arama motorlarında zirveye yerleşti. İşte konuya dair tüm merak edilen o soruların yanıtları...
Sağlık sorunları sebebiyle işe gidemeyen ve rapor almak zorunda kalan çalışanlar, iş güvencelerini kaybetme endişesi yaşıyor. 4857 Sayılı İş Kanunu, işçilerin sağlığını güvence altına aldığı gibi işverenin de ticari işleyişini sürdürmesi için belirli yasal sınırlar çiziyor. İşçi hastalık, kaza veya gebelik gibi durumlarda kesintisiz rapor aldığında, bu süre kanunda belirlenen yasal limiti geçerse işveren için doğrudan bir fesih hakkı doğuyor. Peki ama aralıksız rapor süresi sınırı nasıl hesaplanır, sık rapor alan işçiyi bekleyen tehlikeler nelerdir? İş dünyasını yakından ilgilendiren sağlık raporu ve işten çıkarma detaylarını sizler için derledik.
İŞVERENİN DERHAL FESİH HAKKI HANGİ DURUMLARDA ORTAYA ÇIKAR?
İş Kanunu, bir işçinin hastalığının tedavi edilemez olduğu ve iş yerinde çalışmasının sakınca yarattığı Sağlık Kurulu kararıyla netleşirse işverene doğrudan işten çıkarma yetkisi tanır. Hastalık, kaza, hamilelik veya doğum gibi sebeplerle işe gidemeyen çalışanın aldığı rapor süresi belirli bir sınırı aşarsa, işveren ihbar süresini beklemeden sözleşmeyi bitirme hakkını kazanır. Bu kritik sınır, işçinin kıdemine göre hak ettiği ihbar süresine tam altı hafta eklenerek bulunur. Kadın çalışanların doğum izinlerinde ise bu hesaplama, yasal 24 haftalık analık izni bittikten hemen sonra işlemeye başlar.
SAĞLIK RAPORU SÜRESİ SINIRI NASIL HESAPLANIR VE KAÇ GÜNDÜR?
İşverenin çalışanı anında işten çıkarabilmesi için alınan sağlık raporunun aralıksız kullanılması şartı aranır. Hesaplama yapılırken çalışanın o iş yerindeki hizmet yılı dikkate alınır ve önce yasal ihbar süresi tespit edilir. Ardından bu sürenin üzerine tam altı hafta eklenir. Eğer işçi bu toplam süreyi aşan bir kesintisiz rapor kullanırsa işveren sözleşmeyi tazminatlı olarak fesheder. Kıdeme göre sınırları şu şekilde hesaplarız:
-
Çalışma süresi 6 aydan az olanlar için 2 haftalık ihbar süresine 6 hafta eklenir ve sınır 56 gün (8 hafta) olur.
-
6 ay ile 1,5 yıl arası çalışanlar için 4 hafta ihbar artı 6 hafta ile sınır 70 gün (10 hafta) olarak uygulanır.
-
1,5 yıl ile 3 yıl arası kıdemi olanlarda 6 haftalık ihbara 6 hafta eklenir ve yasal sınır 84 güne (12 hafta) çıkar.
-
3 yıldan uzun süredir aynı yerde çalışanlar için ise 8 hafta ihbar süresine 6 hafta dahil edilir ve sınır 98 gün (14 hafta) olur.
RAPOR SÜRESİNİ AŞAN İŞÇİ KIDEM TAZMİNATI ALABİLİR Mİ?
Rapor süresi sınırını aştığı için işten atılan çalışanların en çok merak ettiği konulardan biri de tazminat haklarının ne olacağıdır. Yasal sınırı geçen ve işverenin derhal fesih hakkını kullandığı durumlarda işçi ihbar tazminatı talep edemez. Ancak yasalar burada işçinin yıllarca verdiği emeği koruma altına alır. İşveren, ihbar tazminatı ödemese bile rapor yüzünden işten çıkardığı bu çalışanın kıdem tazminatını eksiksiz şekilde ödemek zorundadır.
SIK SIK SAĞLIK RAPORU ALAN İŞÇİ İŞTEN ÇIKARILIR MI?
Bazen çalışanlar tek seferde uzun bir rapor almaz ancak yıl içinde çok sık hastalanarak kısa süreli sağlık raporları kullanır. İşveren, bu kısa süreli raporlar "ihbar süresi + 6 hafta" kuralını aşmasa bile iş yerindeki düzenin bozulduğunu ve işlerin aksadığını öne sürerek işçinin çıkışını verebilir. En az 30 kişinin çalıştığı bir iş yerinde 6 aydan uzun süredir görev yapan bir işçi, bu duruma itiraz edip işe iade davası açma hakkını elinde bulundurur. Mahkeme, işverenden işçinin aldığı raporların işleyişi gerçekten bozduğunu ispatlamasını ister. İşçi açtığı işe iade davasını kaybetse bile hem kıdem hem de ihbar tazminatını alır.
İŞVERENİN İŞTEN ÇIKARMA KARARI İÇİN YASAL SÜRE KAÇ GÜN?
Kanun, çalışanı korumak adına işverenin bu fesih hakkını sınırsız bir zaman diliminde kullanmasının önüne geçer. İşveren, aralıksız rapor kullanımında ihbar süresi ve 6 haftalık sınırın dolduğu gün itibarıyla kararını 6 iş günü içinde vermelidir. Bu 6 günlük süreyi kaçıran işveren, derhal fesih hakkını tamamen kaybeder. Sık rapor alma gerekçesiyle yapılacak çıkışlarda ise yasal bir gün sınırı bulunmaz. Fakat Yargıtay emsal kararları, işverenin bu hakkını en fazla 2 aylık "makul süre" içinde kullanması gerektiğini, aksi takdirde fesih hakkının ortadan kalkacağını açıkça ifade eder.
