Türkiye'nin tarımsal kalkınma haritasında bazı şehirler, arkalarındaki devasa kurumsal yapılarla dünya markası haline geldi. Karadeniz fındığı denince akla gelen Fiskobirlik ile Rize çayı denince sektörü domine eden Çaykur bunun en somut örnekleri arasında yer alıyor. Bugün aynı stratejik hamlenin, Türkiye'nin en kaliteli yerli cevizini üreten Tokat için yapılması gerektiği yüksek sesle konuşuluyor. Tokatlı üreticiler, kentin yeşil altını olan ceviz için acilen devlet ve üretici ortaklığıyla bir Cevizbirlik kurulmasına ve entegre bir fabrikanın hayata geçirilmesine ihtiyaç duyuyor.
Coğrafi işaret tesciline sahip olan Niksar cevizi, incecik kabuğu, yüksek yağ oranı ve eşsiz aromasıyla aslında küresel pazarda Amerikan veya Şili cevizine meydan okuyacak güçte bir potansiyel barındırıyor. Ancak Tokat genelinde her yıl binlerce ton ceviz hasat edilmesine rağmen, kurumsal bir üst birlik ve işleme tesisi olmadığı için piyasayı aracılar ve ithalatçılar şekillendiriyor. Bu durum üreticinin elindeki kaliteli ürünü hak ettiği fiyata satamamasına neden olurken, tüketiciyi de marketlerde ithal ve kalitesiz cevizlere mahkum ediyor.
Sektör temsilcileri ve ekonomi uzmanları, Tokat merkezli kurulacak bir Cevizbirlik modelinin Türkiye'nin ceviz ithalatını tamamen bitirebileceğini belirtiyor. Kurulacak bu devasa çatı örgütü, tıpkı Fiskobirlik’in fındıkta yaptığı gibi hasat dönemi öncesi açıklanacak taban fiyatla Tokatlı üreticiyi tüccarın insafına bırakmaktan kurtaracak güce sahip. Aynı zamanda kurulması beklenen modern entegre fabrikada ceviz sadece çuvallara konup satılmayacak; ceviz yağı, endüstriyel ceviz içi ve ceviz ezmesi gibi ürünler işlenerek katma değer on katına çıkarılacak. Yerel kooperatiflerin tek bir çatı altında toplanmasıyla birlikte de Tokat cevizi doğrudan Avrupa ve Orta Doğu pazarlarına kendi markasıyla ihraç edilme şansı yakalayacak.
