Türkiye Büyük Millet Meclisinin kuruluşundan günümüze kadar Tokat'ı parlamentoda temsil eden milletvekillerini sizler için derledik. Cumhuriyet tarihine tanıklık eden isimlerden günümüz siyasetçilerine kadar 1. Dönem'den 28. Dönem'e uzanan bu araştırmada, Tokat'ın siyasi geçmişine ışık tutuyoruz.

Haber dizimizin ilk bölümünde, 1920 yılında açılan Birinci Mecliste Tokat'ı temsil etmek üzere seçilen milletvekillerinin hayatlarını, mesleklerini ve siyasi geçmişlerini ele aldık. İkinci bölümde 1923-1927 yılları arasında görev yapan 2. Dönem Tokat milletvekillerini inceledik.

Araştırmamızın üçüncü bölümünde 1927-1931 yıllarını kapsayan 3. Dönem, dördüncü bölümünde ise 1931-1935 yıllarını kapsayan 4. Dönem Tokat milletvekillerini mercek altına aldık.

Haber dizimizin beşinci bölümünde 1935-1939 yılları arasında görev yapan 5. Dönem, altıncı bölümünde ise 1939-1943 yılları arasında görev yapan 6. Dönem Tokat milletvekillerinin hayatlarına ve siyasi geçmişlerine yer verdik.

Araştırmamızın yedinci bölümünde, 1943-1946 yılları arasında görev yapan 7. Dönem Tokat milletvekillerini ele aldık. İkinci Dünya Savaşı'nın devam ettiği ve Türkiye'nin çok partili siyasi hayata geçiş sürecine yaklaştığı bu dönemde Tokat, TBMM'de Cumhuriyet Halk Partisinden 8 milletvekiliyle temsil edildi.

7. Dönemde Tokat'ı temsil eden 8 milletvekili

TBMM kayıtlarına göre 7. Yasama Dönemi'nde Tokat milletvekili olarak görev yapan isimler şunlardı:

Ali Galip Pekel

Sabri Çelikkol

Resai Erişken

Refik Ahmet Sevengil

Muammer Develi

Halit Nazmi Keşmir

Cemalettin Kovalı

Yalova Tokatlılar Derneğinden Altınova Kaymakamı Göksu Bayram’a Ziyaret
Yalova Tokatlılar Derneğinden Altınova Kaymakamı Göksu Bayram’a Ziyaret
İçeriği Görüntüle

Nâzım Poroy

Tokat'ı temsil eden milletvekilleri arasında valilik, kaymakamlık, öğretmenlik, hukukçuluk, askerlik, gazetecilik ve ticaret gibi farklı mesleklerden gelen isimler yer aldı.

7. Dönem

Ali Galip Pekel: Dört dönem Tokat milletvekilliği yaptı

1889 yılında Gümülcine'de doğan Ali Galip Pekel, Mülkiye Mektebinde eğitim gördü. Fransızca ve az düzeyde Bulgarca bilen Pekel, kamu yönetiminde çeşitli görevlerde bulundu.

Edirne Vilayeti Maiyet Memurluğunun ardından Dimetoka, Kavaklı ve Malkara kaymakamlıklarını üstlendi. Mülkiye müfettişliği yapan Pekel, Cebelibereket, Trabzon ve Yozgat valiliklerinde görev aldı. Nüfus İşleri Umum Müdürlüğü görevini de yürüttü.

Cumhuriyet Halk Partisinden 5, 6, 7 ve 8. dönemlerde Tokat milletvekilliği yapan Pekel, dört dönem boyunca TBMM'de yer aldı. 13 Mart 1949 tarihinde hayatını kaybetti.

7. Dönem Vekiller (2)

Sabri Çelikkol: Askerlikten siyasete uzanan yaşam

1883 yılında Tokat'ta doğan Sabri Çelikkol, Harp Okulunda eğitim aldı. Askerlik hayatında süvari üsteğmen olarak görev yaptı.

Ordu Karargâhı Muhafız Süvari Bölüğü subaylığı, Azerbaycan Asya İslam Ordusu subaylığı ve Süvari Alay Kumandanlığı gibi görevlerde bulundu.

Askerlik hayatının ardından ticaretle uğraşan Çelikkol, Bozkurt Demireli Atölyesi'nin sahipliğini ve Ankara Esnaf Cemiyeti Reisliğini üstlendi.

Cumhuriyet Halk Partisinden 7. Dönem Tokat milletvekili seçilen Çelikkol, bir dönem parlamentoda görev yaptı. 17 Mart 1955 tarihinde hayatını kaybetti.

7. Dönem Vekiller (3)

Resai Erişken: Hukukçu kimliğiyle dört dönem Mecliste yer aldı

1882 yılında İzmir'de doğan Resai Erişken, İstanbul Hukuk Mektebinde öğrenim gördü. Hukuk alanında çeşitli kamu görevlerinde bulundu.

Rüsumat Umum Müdürlüğünde dava vekilliği, hukuk müşavirliği ve Tarife Kalemi Müdürlüğü görevlerini yürüttü. Daha sonra serbest avukatlık ve un fabrikası işletmeciliği yaptı.

Cumhuriyet Halk Partisinden 4. Dönem ara seçiminde Tokat milletvekili olarak Meclise giren Erişken, 5, 6 ve 7. dönemlerde de milletvekilliği görevini sürdürdü.

Dört dönem Tokat'ı temsil eden Resai Erişken, 8 Ağustos 1946 tarihinde hayatını kaybetti.

7. Dönem Vekiller (4)

Refik Ahmet Sevengil: Eğitimci ve belediyeci kimliğiyle tanındı

1903 yılında Libya'nın Bingazi kentinde doğan Refik Ahmet Sevengil, eğitim ve yerel yönetim alanlarında görev yaptı.

Özel Üsküdar Amerikan Kız Lisesinde ve Özel Zapyon Rum Kız Lisesinde öğretmenlik yapan Sevengil, İstanbul Vilayet Meclisi ve Belediye Daimî Encümen Azalığı görevlerinde bulundu.

Cumhuriyet Halk Partisinden 7 ve 8. dönemlerde Tokat milletvekili seçilen Sevengil, iki dönem TBMM'de görev yaptı.

13 Eylül 1970 tarihinde hayatını kaybetti.

7. Dönem Vekiller (5)

Muammer Develi: Tokat'ta öğretmenlikten milletvekilliğine

1896 yılında İstanbul'da doğan Muammer Develi, İstanbul Darülfünununun Fen Bölümü ve Yüksek Dişçilik Okulunda eğitim gördü.

Almanca ve Fransızca bilen Develi, eğitim hayatının ardından öğretmenlik mesleğine yöneldi. Fatih Numune Mektebi, Kandilli Kız Lisesi, Selçuk Hatun Kız Sanayi Mektebi ve Üsküdar Kız Sanayi Mektebinde çeşitli dersler verdi.

Tokat Orta Mektebinde tabiiye öğretmeni olarak görev yapan Develi, Tokat Türk Hava Kurumu Kadınlar Kolu Başkanlığını da üstlendi.

Cumhuriyet Halk Partisinden 6 ve 7. dönemlerde Tokat milletvekili seçilen Develi, iki dönem boyunca Mecliste görev aldı.

27 Mayıs 1959 tarihinde hayatını kaybetti.

7. Dönem Vekiller (6)

Halit Nazmi Keşmir: Ekonomi ve maliye alanındaki deneyimini Meclise taşıdı

1897 yılında İbradı'da doğan Halit Nazmi Keşmir, Mülkiye Mektebinde öğrenim gördü. Fransızca ve İngilizce bilen Keşmir, ekonomi ve maliye alanlarında uzmanlaştı.

Konya Vilayeti Umuru Hukukiye Müdürlüğü, Mülkiye Müfettişliği, Maliye Müfettişliği, Nakit İşleri Müdürlüğü ve Umum Müdürlüğü gibi görevlerde bulundu.

İktisat ve Ticaret Vekâletlerinde müsteşarlık yapan Keşmir, Siyasal Bilgiler Okulunda profesör olarak da görev aldı.

Cumhuriyet Halk Partisinden 6. Dönem ara seçiminde Tokat milletvekili olarak parlamentoya giren Keşmir, 7 ve 8. dönemlerde de Tokat'ı temsil etti.

24 Mart 1948 tarihinde hayatını kaybetti.

7. Dönem Vekiller (1)

Cemalettin Kovalı: Tokatlı tüccar üç dönem milletvekilliği yaptı

1906 yılında Tokat'ta doğan Cemalettin Kovalı, idadi eğitiminin ardından ticaretle uğraştı.

Tokat Gençler Birliği ve Türk Ocağı Hilâl-i Ahmer Himâye-i Etfâl çalışmalarında yer aldı. Türk Hava Kurumu İdare Heyeti Üyeliği ve Tokat Halkevi Başkanlığı görevlerini yürüttü.

Cumhuriyet Halk Partisinden 6, 7 ve 8. dönemlerde Tokat milletvekili seçilen Kovalı, üç dönem boyunca TBMM'de görev yaptı.

16 Temmuz 1953 tarihinde hayatını kaybetti.

7. Dönem Veki̇ller (3)-1

Nâzım Poroy: Beş dönem Tokat'ı temsil etti

1884 yılında Selanik'te doğan Nâzım Poroy, İstanbul Hukuk Mektebi ve Paris Hukuk Fakültesinde eğitim gördü.

Hukukçu kimliğinin yanı sıra yazarlık ve gazetecilik yaptı. Yeni Gazete'de yazarlık, Osmanlı Bankasında hukuk müşavirliği ve Posta ve Telgraf Nezaretinde hukuk işleri müdürlüğü görevlerinde bulundu.

Tercüman, Hakikat, Sabah, İkdam, Tasnif-i Efkâr ve Vatan gazetelerinde yazarlık yapan Poroy, serbest avukatlık ve Galatasaray Lisesinde öğretmenlik de yaptı.

Cumhuriyet Halk Partisinden 4, 5, 6, 7 ve 8. dönemlerde Tokat milletvekilliği yapan Poroy, beş dönemle bu dönemin Tokat milletvekilleri arasında en uzun parlamento geçmişine sahip isim oldu.

Parlamentolar Türk Grubu Konsey Üyeliği görevinde de bulunan Poroy, 15 Nisan 1957 tarihinde hayatını kaybetti.

Tokat'ın 7. Dönem milletvekillerinin tamamı CHP'dendi

1943-1946 yıllarını kapsayan 7. Yasama Dönemi, Türkiye'nin tek parti yönetiminden çok partili siyasi hayata geçiş sürecine yaklaştığı yıllar olarak tarihte yer aldı.

Bu dönemde Tokat'ı temsil eden sekiz milletvekilinin tamamı Cumhuriyet Halk Partisi mensubuydu.

Milletvekillerinin mesleki geçmişleri incelendiğinde devlet yönetimi, hukuk, maliye, eğitim, askerlik ve ticaret alanlarının öne çıktığı görülüyor.

Ali Galip Pekel, Resai Erişken ve Nâzım Poroy gibi isimler uzun yıllar boyunca Tokat'ı parlamentoda temsil ederken, Sabri Çelikkol yalnızca 7. Dönem'de milletvekilliği yaptı.

Muammer Develi'nin Tokat'ta öğretmenlik yapması, Cemalettin Kovalı'nın ise kentteki ticari ve sosyal kuruluşlarda görev alması, dönemin milletvekilleri arasında Tokat'ın yerel yaşamıyla doğrudan bağlantısı bulunan isimlerin de yer aldığını gösteriyor.

Sıradaki bölüm: 8. Dönem Tokat milletvekilleri

Tokat'ın Meclis Tarihi haber dizisinin bir sonraki bölümünde, 1946-1950 yılları arasında görev yapan 8. Dönem Tokat milletvekillerinin hayatları, meslekleri ve siyasi geçmişleri ele alınacak.

Türkiye'de çok partili siyasi hayatın önemli dönüm noktalarından biri olan 1946 seçimlerinin ardından Tokat'ın parlamentodaki temsil yapısı ve milletvekillerinin siyasi geçmişleri incelenecek.

Muhabir: Mihriban Timur