Türkiye’ye yıllar önce ithal edilen süs bitkileriyle girdiği değerlendirilen Uzak Doğu kökenli zararlı, Trabzon’un ardından son olarak Rize’de görüldü. Böceğin tespit edildiği bölgelerde karantina tedbirleri uygulanırken inceleme ve mücadele çalışmaları da devam ediyor.
Ağacın su ve besin iletimini engelliyor
Turunçgil Teke Böceği, yumurtalarını ağaçların kök kısmına yakın alt gövdelerine bırakıyor. Yumurtalardan çıkan larvalar; kambiyum, öz odun ve diri odun bölümlerinde derin galeriler açarak ağacın su ve besin iletimini engelliyor.
Bu zarar zamanla dalların kurumasına, ürün veriminin düşmesine ve ilerleyen süreçte ağacın tamamen kaybedilmesine neden olabiliyor. Trabzon’da yıllardır yürütülen çalışmalarla zararlının yayılışı büyük ölçüde kontrol altına alınırken, böceğin Rize’nin Fındıklı ilçesinde de görülmesi endişeyi artırdı.
Tokat’taki üreticilerin de belirtilere dikkat etmesi gerekiyor
Yetkililer; bahçelerde ağaç gövdelerinde açılmış yuvarlak delikler, ağaç diplerinde biriken talaşlar ve nedeni belirlenemeyen kurumalar görülmesi halinde zaman kaybedilmeden il veya ilçe tarım ve orman müdürlüklerine bilgi verilmesini istedi.
Özellikle başka bölgelerden getirilen fidanların kontrol edilmesi ve zararlının görüldüğü alanlardan farklı bölgelere fidan ya da odun taşınmaması büyük önem taşıyor.
180’den fazla bitki türüne zarar verebiliyor
KTÜ Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü Araştırma Görevlisi İsmet Harman, böceğin ana vatanının Çin, Japonya ve Kore olduğunu belirtti. Zararlının 2000’li yıllarda bitki materyallerinin taşınmasıyla Avrupa’ya girdiğini ifade eden Harman, Türkiye’de ise ilk kez 2014 yılında İstanbul’un Şile ilçesindeki Kumbaba Fidanlığı’nda tespit edildiğini söyledi.
Böceğin bugüne kadar İstanbul, Antalya, Sakarya, Bartın, Diyarbakır, Trabzon ve Rize’de görüldüğünü aktaran Harman, Avrupa’da ve Türkiye’de 87 cinse ait 180’den fazla bitki türüne zarar verdiğinin bilindiğini kaydetti.
Zararlının yalnızca fındığı tehdit etmediğini vurgulayan Harman; akçaağaç, kavak, at kestanesi, çınar ve kirazın da risk altındaki türler arasında bulunduğunu bildirdi.
Parlak siyah gövdesi ve beyaz lekeleriyle tanınıyor
Turunçgil Teke Böceği, haziran ayının sonundan ağustos ayının sonuna kadar ergin halde görülebiliyor. Yaklaşık 1,5 ila 4 santimetre uzunluğundaki böcek; parlak siyah gövdesi, beyaz lekeleri ve kendi boyuna ulaşabilen uzun antenleriyle ayırt ediliyor.
Ayrıca ağacın köküne yakın alt gövde bölümünde oluşan yaklaşık 1 lira büyüklüğündeki çıkış delikleri de zararlının en önemli belirtileri arasında gösteriliyor.
Tek bir larva bile dalı kurutabiliyor
Böceğin son derece tehlikeli olduğunu belirten Harman, yalnızca bir larvanın bile fındık ağacındaki bir dalı öldürebileceğine dikkat çekti. Tek bir ergin böceğin bıraktığı yumurtaların ise fındık ocağının tamamen kurumasına yol açabileceğini ifade etti.
Kahverengi kokarcanın doğrudan ürüne zarar verdiğini hatırlatan Harman, Turunçgil Teke Böceği’nin ağacı öldürmesi nedeniyle daha büyük bir tehdit oluşturduğunu söyledi.
Zararlı görülen ağaç bölgeden taşınmamalı
Zararlının tespit edildiği ağacın köküyle birlikte bulunduğu yerden çıkarılması, yonga haline getirilerek imha edilmesi ve yakılması gerektiği belirtildi. Kesilen ağaçların yakacak odun olarak başka bir yere götürülmesinin böceğin yayılmasına yol açabileceği uyarısı yapıldı.
Uzmanlar, şüpheli bir belirtiyle karşılaşan vatandaşların böceğe veya ağaca müdahale etmeden yetkili kurumlarla iletişime geçmesini istedi.
